Alleen België is nog tegen Europese 'Salduz'

"Alleen België is nog tegen de Europese Salduz. We zullen het echter niet kunnen halen." Dat zegde minister van Justitie Annemie Turtelboom (Open Vld) in de Kamer aan Stefaan De Clerck (CD&V).

Zoals geweten moet iedere gearresteerde verdachte bij zijn eerste verhoor rechtsbijstand krijgen van een advocaat. Dat leerde het zogenaamde Salduzarrest van het Europees Hof voor de Mensenrechten in Straatsburg. Het arrest kost ons landen tientallen miljoenen. Maar daarmee houdt het niet op.

Triloog

De Europese Commissie heeft nu samen met het Europees Parlement en de Europese Raad van Ministers (de zogenaamde "Triloog") beslist dat iedere verdachte recht heeft op bijstand door een advocaat tijdens àlle verhoren bij àlle misdrijven en ongeacht of hij gearresteerd is of niet. Er is nu een richtlijn klaar die "in juli of in het najaar" door het Europees Parlement wordt goedgekeurd en daarna bekrachtigd. Drie jaar later, in het najaar van 2016 dus, moet ze dan in alle landen van de EU, die hiervoor geen uitzondering hebben gevraagd (zoals Engeland en Denemarken), van kracht zijn.

Eén onthouding

De richtlijn werd vorige vrijdag op 5 juni goedgekeurd op de Coreper (Comité des Représentations Permanennts, een club van ambassadeurs die in de plaats van de minister van de Europese Raad stemt). Er was geen enkele tegenstem, hoewel ook Oostenrijk, Roemenië en Frankrijk nog een beetje tegenpruttelden. Turtelboom zegde dat België zich bovendien als enige bij de stemming heeft onthouden: "Ik heb daar gezegd dat deze richtlijn voor ons veel te ver gaat. Ze heeft enorme budgettaire gevolgen en bovendien moeten we onze hele strafprocedure herzien. Waarschijnlijk zal ook de hervorming van de rechtsbijstand (door het invoeren van een remgeld) niet ver genoeg gaan."

Aanvankelijk vonden meerdere landen (o.a. Spanje, Italië, Portugal, Letland en Frankrijk) de richtlijn ook niet goed. Maar al die landen draaiden bij. "Waarom?" vroeg De Clerck. "Vermoedelijk omdat in de meeste van die landen de verdachten zelf hun advocaat moeten betalen in tegenstelling tot bij ons", zo zegde de minister.

Knelpuntenonderzoek

Turtelboom zegde verder dat de Dienst voor Strafrechtelijk Beleid momenteel een onderzoek doet naar onze strafprocedure, die zoals gezegd helemaal zal moeten worden herzien in drie jaar tijd. "Dat onderzoek bestaat uit twee delen. Eerst en vooral moet een inventaris worden opgemaakt van de knelpunten in de huidige procedure. Daarbij worden alle stakeholders (magistraten, advocaten…) bevraagd. Vervolgens komt er een rechtsvergelijkende studie met andere Europese landen: hoe komt het dat zij er wel in slagen om ingewikkelde zaken op tijd rond te krijgen, hoe slagen zij er in om Salduz zonder moeilijkheden om te zetten in hun rechtssysteem, hoe gaan zij om met de knelpunten? Het rapport van de DSRB moet tegen het begin van de volgende legislatuur klaar zijn", aldus Turtelboom.

"Tegelijkertijd gaat het Directoraat Wetgeving van Justitie zelf na wat de gevolgen en de knelpunten van deze verruimde Salduzregeling voor ons land zullen zijn. Ook dat rapport zal klaar zijn tegen halverwege 2014. Allemaal werk voor mijn opvolger dus."

Lobbyen

De Clerck vond dat België toch nog wat moet lobbyen bij het Europees Parlement om de richtlijn af te zwakken. "Ik zie dat de richtlijn bijstand van een advocaat vereist,maar dat wil niet zeggen dat er altijd een advocaat aanwezig moet zijn. We moeten werken op de interpretatie van cruciale begrippen om ons systeem zoveel mogelijk te redden".

Turtelboom zegde dat ze dit wel wilde proberen, maar dat er weinig kans is dat het Europees Parlement nog anders beslist. "Er is immers al een akkoord in de Triloog", zo besloot ze.

JDW Foto: Belga