Belgen gaan dubbel zoveel naar de rechter dan Europeaan

Belgische parketmagistraten sturen maar 3% van de strafdossiers die ze binnenkrijgen naar de rechter. In Europa is dat alleen in Roemenië minder. België telt de helft minder beroepsrechters dan in Europa gebruikelijk is, de Belgen stappen dubbel zoveel naar de rechter als het Europees gemiddelde. In Europa gaan alleen de Russen nog meer naar de rechtbank.

Dat zijn enkele vaststellingen uit een rapport van de Raad van Europa, waarin de werking van het gerecht wordt doorgelicht in alle 49 landen van de Raad. Niet alleen de staten van de Europese Unie zijn hierbij, maar ook landen als Rusland, Oekraïene, Turkije. De belangrijkste conclusies op een rij:

86 euro

* Iedere Belg gaf in 2010 86 euro uit aan rechtbanken, parketten en gratis rechtsbijstand. Het Europees gemiddelde is 57,4 euro, maar een Duitser gaf 100 euro uit, een Nederlander 118 een Zwitser zelfs 167,1.

* In slechts twee Europese landen (Frankrijk en Luxemburg) was de toegang tot het gerecht volledig gratis in 2010. Gemiddeld vertegenwoordigen de inkomsten uit de kosten van het gerecht ("rolrechten" e.d.) in Europa een vijfde van al het geld dat naar rechtbanken, parketten en rechtsbijstand gaat. In België slechts 3,7%. Ons land bekleedt daarmee de vierde laatste plaats.

* Bijna in alle staten heb je videoconferenties in strafprocedures, maar niet in België.

* Op het vlak van informatisering zit België in de voorlaatste groep met 16 andere landen.

Rechtbanken niet geëvalueerd

* België is met Malta en de Oekraïene het enige Europese land zonder evaluatiesysteem voor de rechtbanken en zonder indicatoren om de prestaties van die rechtbanken te meten.

* België telt de helft minder beroepsrechters dan het Europees gemiddelde: 14,8 beroepsrechters per 100.000 inwoners. Daarnaast heb je ook nog eens 24,5 lekenrechters. Dat laatste aantal is in Europa liefst vijf keer zo hoog. Over het algemeen heeft Oost-Europa veel meer rechters per inwoner dan West-Europa.

Verdeeld over assisen

* Europa is verdeeld over het nut van het jurysysteem. Noord-Europa, West-Europa, Azerbeidjan en Rusland hebben het vooral in zware strafzaken, Oost-Europa en Centraal-Europa niet. In de ons omringende landen hebben Duitsland, Nederland, Luxemburg het niet.

* In West- en Noord-Europa vermindert het aantal rechtbanken, in Oost-Europa neemt dit aantal toe.

* Bijna overal worden bepaalde taken zoals computeronderhoud, beveiliging, archivering, schoonmaak uitbesteed aan de privésector, maar niet in België.

Dubbel zoveel naar rechter

* Belgen stappen enorm veel naar de rechter. De burgerlijke rechtbanken en die van koophandel kregen in 2010 liefst 6.338 nieuwe geschillen binnen per 100.000 inwoners. Dat is meer dan het dubbele van het Europees gemiddelde (2.738). België zit daarmee in de groep van Centraal-, Oost- en Zuid-Europa, die allemaal veel zaken hebben. Uiteindelijk krijgt alleen Rusland meer zaken binnen per 100.000 inwoners, nl. 9551.

* In Europa slaagden alleen Oostenrijk en Tsjechië erin om in 2010 meer burgerlijke, commerciële en strafzaken af te handelen dan er binnenkwamen. En alleen in deze landen kan dit binnen de 180 dagen. Maar over het algemeen kunnen de Europese rechtbanken het aantal binnenkomende zaken aan.

* In België brengt de procureur slechts 3% van de zaken die hij binnenkrijgt voor de strafrechter. Alleen in Roemenië is dat percentage nog iets lager. Of nog: een Belgische substituut bracht per 100.000 inwoners in 2010 194 zaken voor de rechter, het Europese gemiddelde is 1.088 en Turkije staat met 3.971 aan de top. Waarom? Margaux Donckier, woordvoerster van justitieminister Annemie Turtelboom (Open Vld) hierover: "Bij ons moet de politie alle feiten melden aan het parket, maar bv. in Nederland kan die zelf seponeren. Wij hebben ook veel buitengerechtelijke afhandelingen. En ja, bij inbraken wordt in 98% geen dader gevonden".

Goed betaald

* Een beginnend rechter (gehuwd en twee kinderen) verdiende in België 62.367 euro, de helft meer dan het Europees gemiddelde en 1,6 keer meer dan een gewone Belg. Een toprechter bij het Hof van Cassatie verdiende in België 127.956 bruto (3,3 keer zoveel als de gemiddelde Belg), in Europa was dat gemiddeld een kwart minder: 86.616, of 4,5 keer zoveel als de gemiddelde Europeaan. In Duitsland zijn de verschillen tussen rechters en gewone burgers het kleinst, in de Oekraïene het grootst.

* Verrassend is dat overal in Europa beide geslachten evenveel rechters leveren. Maar hoe hoger in de hiërachie hoe minder vrouwen.

* België heeft meer advocaten dan gemiddeld (152 per 100.000 inwoners, tegen 127 gemiddeld in Europa) en bijna twee keer zoveel notarissen (11,4 per 100.000 inwoners tegenover 7,3 gemiddeld in Europa).

* België kan over heel wat zaken - in tegenstelling tot de meeste andere landen, ook die uit het Oostblok - geen statistieken bezorgen.

JDW

Archiefbeeld Belga