België op zesde plaats in kwaliteit van gevangenisregimes

België staat in de Europese Unie op de zesde plaats als je de juridische kwaliteit van de gevangenisregimes vergelijkt. Finland prijkt bovenaan, Ierland onderaan. Dat blijkt uit het allereerste vergelijkend onderzoek over de gevangenissituatie in alle landen van de Europese Unie. De Gentse professor strafrecht Gent Vermeulen voerde het uit in opdracht van de Europese Commissie.

Vanaf 5 december 2011 moeten criminelen van een land uit de Europese Unie die in een ander EU-land veroordeeld zijn, hun straf in hun herkomstland uitzitten. In België veroordeelde Fransen gaan naar Frankrijk, hier veroordeelde Italianen naar Italië. Dat bepaalt een kaderbesluit van de EU. Maar ondertussen wordt duidelijk dat dit niet zomaar kan omdat de situaties in de bajessen van de EU te sterk verschillen. De overbrenging naar het herkomstland mag immers geen strafverzwaring zijn. En dat zal ze vaak wél zijn. Zelfs de Europese Commissie wil het kaderbesluit nu aanpassen door "flankerende maatregelen".

Professor Vermeulen onderzocht of de lidstaten de nodige wettelijke regelingen hebben om gedetineerden menswaardig te behandelen. Op papier heeft Finland de beste bajessen, Ierland de slechtste. België staat op de zesde plaats. De werkelijkheid is allicht nog minder fraai dan wat dit onderzoek over de wettelijke regels aantoont. Maar de resultaten zijn zo al schokkend genoeg. Wat wees zijn onderzoek uit?

* In de helft van de lidstaten van de EU kan contact tussen moeders en hun kinderen nog worden afgenomen bij wijze van tuchtstraf.

* 38% heeft geen regels voor een medisch onderzoek voor binnenkomende gevangene.

* In slechts 54% van de lidstaten kunnen gevangenen wekelijks boeken krijgen.

* Amper 37% heeft regels om te beoordelen of een cel wel groot genoeg is voor een gedetineerde.

* Nauwelijks 29% heeft regels om vrouwen te laten onderzoeken door een vrouwelijke arts.

* 25% heeft zelfs geen boekje dat de gevangene bij zijn binnenkomst krijgt en waarin zijn rechten staan.

* De helft van de staten heeft geen regels om een minimale briefwisseling met de buitenwereld mogelijk te maken.

* Ook het uitvoeren van straffen in het herkomstland kan voor problemen zorgen omdat de straffen te zeer verschillen. Slechts 50% van de EU-staten kennen het huisarrest (50%), slechts 58% het elektronisch toezicht.

* De regels voor invrijheidsstellingen verschillen al even sterk. In slechts 2 lidstaten waaronder België (8%) kunnen gedetineerden na een derde van hun straftijd vrijkomen. 12% van de lidstaten maakt bij vervroegde vrijlating wettelijk gezien nog een onderscheid tussen de “eigen nationale bevolking” en de anderen!

Er zal nog veel moeten worden aangepast vooraleer dit kaderbesluit van toepassing is.

JDW