CGKR: "Opdrachtgevers aansprakelijk maken voor misbruiken van onderaannemers"

“Het probleem dat de Antwerpse procureur-generaal gisteren in zijn openingsrede aansneed is voor mij vooral een probleem van uitbuiting en mensenhandel. Ook het Centrum voor gelijkheid van kansen en voor racismebestrijding (Centrum) waarschuwt dat de grote verantwoordelijken ongestraft blijven en dat het probleem daardoor telkens groter dreigt te worden”. Dat zegt Centrum-directeur Jozef De Witte in een reactie op de uitspraken van de Antwerpse procureur-generaal Yves Liégeois.

Liégeois had gisteren betoogd dat zijn arbeidsauditoraten “overspoeld worden door klachten over nepbedrijven, schijnzelfstandigen, overdreven lage lonen bij onderaannemers, valse tewerkstellingsattesten, e.d.” De Antwerpse procureur-generaal vond dat de toestand stilaan onbeheersbaar wordt en hij vond dat het migratiebeleid daarom mislukt is.

Getrapte aansprakelijkheid

Dat laatste hoor je De Witte niet zeggen, maar hij kan Liégeois toch voor een flink stuk volgen. “Naast vele andere organisaties hebben ook wij al meerdere keren aan de regering gevraagd dat de opdrachtgevers van een werk mede-aansprakelijk zouden worden voor economische uitbuiting van werknemers door de onderaannemers die deze opdrachtgevers inschakelen. Dat noemt men getrapte aansprakelijkheid. Bijvoorbeeld. Een bouwheer kan nu telkens opnieuw met andere onderaannemers werken, die telkens hun personeel uitbuiten of anderszins sjoemelen. Als die onderaannemer dan al eens veroordeeld wordt, kan de bouwheer gewoon een andere onderaannemer inschakelen die net hetzelfde doet. En zo voort. Zo kan het systeem blijven groeien. Dat zou dus moeten aangepakt worden, want het is niet alleen uitbuiting van de werknemers zelf, maar ook ten nadele van alle burgers die in België belasting betalen. Het vervalst bovendien de concurrentie, want wie niet meedoet dreigt failliet te gaan door de te hoge kosten, zoals de procureur-generaal opmerkte”.

In eerdere rapporten stelde het CGKR dat opdrachtgevers die op de hoogte waren van de misbruiken of die een stimulerende rol hebben gespeeld daarbij of hebben meegewerkt, ook aansprakelijk gesteld moeten kunnen worden. Dit kan het geval zijn wanneer een hoofdaannemer een veel te lage offerte aanvaardt, of weet dat er werknemers van vreemde nationaliteit zijn op de werf en geen navraag deed naar hun statuut.

WC's in wegrestaurants

Volgens De Witte was deze “hoofdelijke aansprakelijkheid” één van de vier voorwaarden om de grenzen open te zetten voor werknemers uit Polen en andere nieuwe EU-landen. De Witte: “Men heeft dat niet gedaan en ik hoop dat het parlement dit nu nog altijd doet”.

De Witte: “Want economische uitbuiting van buitenlandse werknemers tref je immers overal aan: in de fruitpluk, in de bouw, in de transportsector, in de horeca, bij de WC-uitbating van wegrestaurants. De hoofdelijke aansprakelijkheid kan dit doen stoppen. Werknemers en belastingbetalers moeten niet het slachtoffer worden van de geldzucht van sommige bedrijven”.

JDW