CGKR: "Slachtoffers van mensenhandel niet bestraffen"

Slachtoffers van mensenhandel mogen niet vervolgd of bestraft worden. Ze mogen niet opdraaien voor ontdoken sociale bijdragen die ze als schijnzelfstandigen moeten betalen. Ze mogen evenmin vervolgd worden voor drugshandel of gewelddaden die ze onder dwang hebben gepleegd. Dat schrijft het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding (CGKR) in zijn jaarrapport van 2012 over mensenhandel dat zopas werd voorgesteld.

Het CGKR stelt vast dat criminele bendes mensen dwingen tot het gebruik van valse passen, tot drugshandel, tot diefstallen, soms met geweld. En al te vaak worden deze mensen, die eigenlijk slachtoffer van mensenhandel zijn, nog voor die misdrijven vervolgd. Dat kan niet, meent het CGKR. Meestal komt dat omdat de politie en de parketten de feiten niet kaderen in een mensenhandelsdossier. Daar is een veel betere opleiding voor nodig, meent het CGKR. Want momenteel wordt het aantal feiten van mensenhandel onderschat.

In ieder geval moet "slachtoffer zijn van mensenhandel" een grond voor seponering door het parket worden.

Geen confrontaties meer

Het CGKR wil verder niet dat slachtoffers van seksuele uitbuiting met hun daders worden geconfronteerd. "Dit kan tot een nieuw slachtofferschap leiden. Nigeriaanse slachtoffers kunnen bij een confrontatie met de mensenhandelaars opnieuw slachtoffer worden van voodoobezweringen", zo luidt het.

Het CGKR stelt vast dat zowel speurders, parketmagistraten als hulpverleners vaak te weinig afweten van de culturen van de slachtoffers van mensenhandel. Ze kennen weinig van de voodoobezweringen bij Nigerianen, van de leefgewoontes van de Romazigeuners of de sterke verwantschapsrelaties bij Chinezen. Dat leidt tot foute beslissingen.

Daling van 5%

De politie stelde in 2012 896 feiten van mensenhandel vast. Dat is 5% minder dan in 2011. De daling geldt voor vrijwel elke uitbuitingsvorm (seksueel, economisch e.d.). En dan vooral voor mensenhandel om kinderporno te maken (van 85 feiten in 2011 naar 51 in 2012). In slechts 13 gevallen ging het om mensen die gedwongen werden om misdrijven te plegen. Maar dat onderdeel van de mensenhandelswet is nu net gestegen, want in 2011 waren er nog maar 10 feiten. Daarnaast telde de politie nog 233 gevallen van mensensmokkel (waarij het slachtoffer vrijwillig, maar tegen betaling naar ons land werd gesmokkeld en niet echt werd uitgebuit).

Evenveel vervolgingen

De parketten vervolgden in 2012 381 keer voor mensenhandel. Het aantal vervolgingen blijft sinds 2008 ongeveer gelijk. Maar in Antwerpen en Limburg is het in de bewuste periode gehalveerd, in Oost- en West-Vlaanderen met een derde verminderd en in Brussel meer dan verdubbeld. Deze regionale veranderingen zie je vooral bij de seksuele uitbuiting. Met 190 vervolgingen in 2012 werd voor deze uitbuitingsvorm het hoogste aantal bereikt sinds 2008.

Het aantal vervolgingen voor mensensmokkel lag met 323 nooit lager sinds 2008. Een verklaring voor die veranderingen geeft het CGKR niet omdat de cijfers toch onvolledig zijn.

In 2011 spraken de rechtbanken 68 veroordelingen voor mensenhandel uit, in 2012 48. Maar die laatste cijfers zijn nog onvolledig. In de 68 veroordelingen van 2011 werd 65 keer een celstraf opgelegd, waarvan 40 keer voorwaardelijk.