Gratis advocaat blijft niet meer gratis

Een gratis (pro Deo) advocaat blijft niet meer gratis. In de toekomst moet iedereen een remgeld betalen, net zoals bij de dokter. Een pro Deo-advocaat zal 10 euro kosten, een procedure voor de rechtbank 20 tot 30 euro. Dat heeft de ministerraad vandaag beslist op voorstel van justitieminister Annemie Turtelboom (Open Vld).

De afgelopen jaren stegen de kosten die de staat aan de advocaten moest betalen om gratis rechtsbijstand voor de armen te organiseren, gemiddeld 8 à 9% per jaar. Tot 78 miljoen euro in 2012. Dat is drie keer zoveel als in 2001 (25 miljoen euro). En de stijging ging vier keer zo snel als de inflatie. Merkwaardig genoeg steeg het aantal mensen die een pro Deo-advocaat kregen niet zo snel. Om het de gratis rechtsbijstand betaalbaar te houden, voert de ministerraad nu een aantal nieuwe regels in. Het remgeld is daarvan de opvallendste nieuwigheid.

Wat besliste de ministerraad nog?

* Er komen abonnementenadvocaten, voorlopig alleen in de vreemdelingensector. Daar zijn de misbruiken het grootst. 19% van alle zaken met een pro Deo-advocaat zijn vreemdelingenzaken en ze kosten samen een kwart van het geheel dat de staat moet ophoesten voor de gratis rechtsbijstand. Daarom zullen bepaalde advocaten een vast contract van de staat krijgen voor gratis bijstand aan vreemdelingen. Zij krijgen hiervoor een vast bedrag. Dit is voorlopig nog een experiment.

* Er komen meer sancties voor advocaten die misbruik maken van het systeem. Zij zullen minder geld kunnen krijgen voor het werk dat ze presteren.

* Niemand krijgt nog automatisch gratis rechtsbijstand. Vandaag is dat wel zo voor bepaalde groepen, zoals asielzoekers. In de toekomst zal men van iedereen die een pro Deo-advocaat vraagt het inkomen berekenen. Ook het inkomen uit kapitaal, grond en huizen tellen mee.

Vijf onbetaalde zaken

* Alle beginnende advocaten moeten tijdens hun stage onbetaald minstens vijf pro Deo-zaken behandelen.

* Advocatenkantoren die op vrijwillige basis kosteloos een bepaald aantal dossiers van gratis rechtsbijstand afhandelen, krijgen een pro bono-label. Dat is reclame voor hun werk tegenover armere cliënten.

* Als een advocaat zijn cliënt aan een schadevergoeding helpt, die de cliënt niet nodig heeft om te overleven, dan kan de advocaat voortaan zijn honoraria recupereren op deze geldsom.

JDW Archieffoto