HIV-virus bestaat al meer dan honderd jaar

De eerste AIDS-gevallen werden eind van de jaren zeventig, begin jaren tachtig in Afrika gesignaleerd. Wetenschappers hebben echter het bewijs gevonden dat het HIV-virus al meer dan honderd jaar in menselijke populaties voorkomt.

Algemeen wordt aangenomen dat het HIV-virus ooit van chimpansees naar mensen is overgesprongen. Tot nog toe werd aangenomen dat dit rond 1930 moet zijn gebeurd. Aan de basis van deze veronderstelling ligt een bloedstaal uit 1959, het oudste bewijs van een menselijke HIV-besmetting.

Mutaties terugdraaien
Hoe men uit een bloedstaal uit 1959 afleidt dat het virus al in 1930 onder de mensen was, vraagt u? Na besmetting muteert het virus zich volgens een gekend patroon. Dat laat je toe om de klok terug te draaien tot op het moment waarop alle subtypes van het virus dezelfde zijn. Tot op het moment vóór het virus is beginnen muteren, dus, en dat valt noodzakelijkerwijs samen met het moment van besmetting.

Nieuw onderzoek
Nu heeft Michael Worobey van de Universiteit van Arizona dezelfde techniek toegepast op een lymfeklierknobbel van een vrouw die in 1960 stierf – ook al in Belgisch Kongo. Op basis van dat onderzoek situeert hij de HIV-variant waar het virus uit de vrouw van afstamt, ergens tussen 1884 en 1924.

Koloniale steden katalysator
Steven M. Wolinski, co-auteur van de studie die woensdag in Nature is verschenen, ziet de opkomst van koloniale steden als katalysator voor de uitbraak van het virus bij mensen. “De verhoogde bevolkingsdichtheid heeft de verspreiding van het virus vergemakkelijkt. Prostitutie en andere nieuwe vormen van risicogedrag deden de rest.”

Decennialang onopgemerkt
Maar als het virus al van in de jaren 1900 actief is onder de mensen, hoe komt het dan dat het pas eind jaren zeventig is opgemerkt? Toch hoeft dat niet te verbazen: de levensomstandigheden waren zodanig slecht in Zwart Afrika en de mortaliteit zo hoog, dat al die AIDS-doden niet eens opvielen. (RDM/Foto Belga EPA)