Kamer geeft slachtoffers meer rechten

De Kamer keurde zopas unaniem een belangrijke wet goed waardoor slachtoffers meer rechten krijgen bij debatten over de vrijlating van hun dader. Alleen Bert Schoofs (VB) onthield zich omdat hij op de valreep met een ruimer wetsvoorstel kwam. De wet kwam er o.m. na een reeks incidenten in de zaak rond Michelle Martin en Marc Dutroux.

Door de wet op de strafuitvoeringsrechtbanken (SURB's) kunnen slachtoffers gehoord worden over de vrijlating van hun dader. Maar daar wordt maar weinig gebruik van gemaakt. In het gerechtelijk jaar 2011-2012 hebben de SURB's volgens haar 10.178 dossiers behandeld, waarvan slechts 794 met slachtoffers op de zitting (7,8%).

Martin en Dutroux

In maatschappelijk belangrijke zaken waren er bovendien incidenten: zo vernamen sommige slachtoffers via de pers dat Michelle Martin was vrijgelaten, zo waren er incidenten omdat de overbrenging van Marc Dutroux naar het Brusselse justitiepaleis voor zijn verzoek om een enkelband te krijgen, te duur was. Er was ook veel kritiek omdat Michelle Martin vrijkwam zonder dat ze al een behoorlijke vergoeding aan de slachtoffers had gegeven. Minister van Justitie Annemie Turtelboom (Open Vld) past de wet nu aan, zodat slachtoffers meer rechten krijgen.

Wat verandert Turtelboom?

* Het begrip "slachtoffer" wordt verruimd. Men zal zich geen burgerlijke partij meer moeten stellen om gehoord te worden.

* De strafuitvoeringsrechtbank moet haar beslissing "met het snelst mogelijke communicatiemiddel" aan de slachtoffers melden en ten laatste binnen de 24 uur. Nu gebeurt dat nog per brief en die komt soms pas enkele dagen later toe. Daardoor vernemen sommige slachtoffers de vrijlating van hun dader in de pers.

* De wet op de voorwaardelijke invrijheidsstelling (VI) wordt verstrengd. De SURB zal rekening moeten houden met de inspanningen die de veroordeelde geleverd heeft om de burgerlijke partijen te vergoeden. En ook met eventuele pogingen van de veroordeelde om zich na de feiten onvermogend te maken om zijn slachtoffers niet te moeten betalen.

* Tijdens de zitting van de strafuitvoeringsrechtbank komt er een specifiek "slachtoffermoment", waar ieder slachtoffer zijn ervaringen en wensen kan voorleggen, maar alleen over de voorwaarden die op hem persoonlijk betrekking hebben. De slachtoffers zullen ook alleen dan bij de debatten aanwezig mogen zijn.

* De zittingen van de strafuitvoeringsrechtbank moeten voortaan plaatsvinden in de gevangenis, de uitspraken altijd in het gerechtsgebouw. Nu beslissen de SURB's nog zelf waar ze zetelen en dat leidde in de zaak-Dutroux tot dure verplaatsingen van Dutroux en Lelièvre. In de toekomst kunnen ze dus niet meer kiezen.

* De slachtoffers kunnen op kosten van de Belgische staat worden bijgestaan door een tolk.

* De wet treedt in werking op 1 januari 2014.

Meerkost

Turtelboom schat de meerkost van de wet op amper 8.000 euro. Weliswaar kan het aantal zittingen met slachtoffers nu serieus stijgen (en ook de kosten voor tolken), maar anderzijds wordt veel bespaard omdat de SURB's voortaan meestal in de gevangenis zullen vergaderen.

JDW Foto Belga: Annemie Turtelboom