Klokkenluiderswet voor advies naar Raad van State

De Senaatscommissie Justitie heeft zopas de zogenaamde klokkenluiderswet naar de Raad van State gestuurd. Die moet net als de regering zijn advies geven en daarmee is het thema voor meerdere maanden van de agenda, want binnen de meerderheid is het enthousiasme eerder lauw.

Klokkenluiders zijn ambtenaren die mistoestanden bij de overheid aanklagen. Ze worden vaak zelf het slachtoffer van hun klacht. Bekend zijn de klokkenluiders die de wantoestanden in de Limburgse politiezone Hazodi aan het licht brachten. In Vlaanderen zijn klokkenluiders beschermd, zodat ze niet kunnen worden gestraft voor hun klacht. Maar bij de federale overheid is dat niet zo.

Senator Wouter Beke (CD&V) heeft een voorstel ingediend om federale klokkenluiders te beschermen. Ieder ministerie krijgt volgens dat voorstel een interne vertrouwenspersoon waar "schendingen van de integriteit" gemeld kunnen worden. Tegelijkertijd komt er een extern meldpunt bij de federale ombudsman. Die ombudsman zou dan ook het onderzoek doen en beslissen of de klager beschermd wordt. In dat laatste geval kan de klager, maar ook iedereen die mee in de zaak betrokken wordt bv. als getuige, twee jaar lang geen tuchtstraf krijgen. Ook allerlei andere maatregelen (overplaatsing, weigeren vakantie, ongunstige evaluaties…) worden onmogelijk.

"Waarover gaat dit?"

Binnen de meerderheid is men duidelijk niet erg happig op het voorstel. Philippe Moureaux (PS) en Gérard Deprez (MR) wezen erop dat ambtenaren al verplicht zijn om ieder misdrijf (zoals bv. corruptie, schriftvervalsing, bedreiging,...) te melden aan het parket. "Over welke zaken gaat het hier eigenlijk, als het niet over misdrijven gaat? Over mismananagement? Ik wil voorbeelden", zo zegde Deprez. Hij vond de procedure om klacht in te dienen ook "veel te log". Moureaux waarschuwde dan weer voor misbruiken door de klagers zelf, "net zoals je die hebt bij de wet tegen pesten op het werk. Ook die wordt oneigenlijk gebruikt om ontslag of negatieve evaluaties te voorkomen". Open Vld en cdH hadden zelfs geen vertegenwoordiger naar de bespreking van het voorstel gestuurd.

Namens de sp.a wilde Fatma Pehlivan, die wél achter de filosofie van het voorstel stond, eerst een advies van de privacycommissie. De groenen vonden het voorstel te bureaucratisch: ze hebben een eigen voorstel ingediend dat min of meer hetzelfde is, maar zonder de zware procedure met strikte tijdslimieten, die Beke heeft ingevoerd om onterechte klagers van misnoegde ambtenaren af te remmen.

De Commissie besloot om het advies van de Raad van State te vragen. Ook de regering moet haar advies geven. Hiermee is het voorstel voor enkele maanden van de agenda.

JDW