Krijgen migranten voorrang bij het toekennen van organen?

Bij het toekennen van organen zou het economischer zijn om illegalen voorrang te geven. Het gerucht deed al langer de ronde, Clint zocht uit wat er van waar is.
Enkele maanden geleden startten we met de actie 'Clint vecht voor jou', waarbij Clint zich inzet voor zijn lezers. Ons oog viel op de oproep van één van onze lezers, die ons het volgende verhaal uit de doeken deed. Wij trokken op onderzoek.

"Ik wacht al drie jaar op een nier. In de tussentijd bestaat mijn leven uit meerdere keren per week negen uur aan de nierdialyse, maar zoals je kan begrijpen kijk ik heel erg uit naar een nieuwe nier. Volgens wat ik opgevangen heb van een verpleegster die op de betrokken dienst werkte, zouden illegalen voorrang krijgen bij het toekennen van een nier, omdat het veel duurder is om ze gedurende de ganse wachttijd medische zorgen toe te dienen. Een situatie die, als ze waar is, erg schrijnend is voor patiënten die al meerdere jaren wachten op het verhoopte telefoontje…"

Indien het waar zou zijn, opent dit natuurlijk de deur naar een vorm van medisch toerisme, dus contacteerden wij Walter Van Donink, transplantatie coördinator van het Universitair Ziekenhuis in Antwerpen.

Wij vroegen ons af hoe organen precies worden toegekend?
Walter Van Donink: Het toekennen van organen gebeurt door Eurotransplant, een Europese organisatie. In het geval van nieren via het Kidney Allocation System, een volledig geautomatiseerd systeem waardoor elke vorm van willekeur wordt uitgesloten.

Toch is het systeem verwarrend voor personen die wachten op een nieuwe nier: er lijken heel verschillende wachttijden te bestaan?
Walter Van Donink: Wel, het klopt dat dit zo kan overkomen. Ook wij maken het op de afdeling soms mee dat we verwacht hadden dat een bepaalde patiënt al geholpen zou zijn, maar dat de aangekomen nier toch voor iemand anders is. Alles wordt bepaald door het puntensysteem: er zijn een aantal criteria op dewelke een patiënt een score krijgt. De som van dit alles bepaalt wie de donornier mag ontvangen.

Welke criteria spelen hier een rol bij?
Walter Van Donink: De mate van overeenkomst tussen de donor en de ontvanger op het vlak van bloedgroep etc, de verwachting dat er binnen afzienbare tijd weer een nieuwe nier voor de betrokken patiënt zal vrijkomen, hoe lang een patiënt al wacht, de leeftijd van de ontvanger (kinderen krijgen een hogere score en worden dus sneller bediend), de afstand tussen het donorcenter en het transplantcenter en tenslotte de National Kidney Exchange Balance: wanneer een land meer nieren uitvoert dan ontvangt, zullen de patiënten in dat land een hogere score krijgen waardoor zij dan weer sneller geholpen worden.

Is er dan geen uitzondering mogelijk?
Walter Van Donink: Er is één uitzondering: de gevallen waarin er sprake is van 'high urgency': mensen waarbij geen dialyse meer mogelijk is en die zullen komen te overlijden zonder een donornier. In dat geval kan iemand hoger op de lijst geplaatst worden.

Hoe zit het dan met het verhaal dat illegalen voorrang zouden krijgen?
Walter Van Donink: Dat is onmogelijk. Om op de wachtlijst te komen, moet je inwoner zijn van het betrokken land of er minstens zes maanden verblijven. En dan volg je de hierboven aangehaalde procedure. Wie niet aan deze criteria voldoet, komt vanonder op de wachtlijst te staan, wat geen benijdenswaardige positie is. Omgekeerd: wanneer bij wijze van spreke Prins Laurent een nier zou nodig hebben, moet hij evenzeer de gewone procedure volgen. Binnen het systeem is er geen ruimte voor afkomst, stand, geslacht of rijkdom…

Hebt u dan een idee waar dergelijke misverstanden vandaan komen?
Walter Van Donink: Het is nu eenmaal zo dat mensen die op een nier wachten, hier heel erg naar uitkijken. Het wachten op het telefoontje duurt lang en lijkt een eeuwigheid weg. Er hoeven slechts enkelen te beginnen over mogelijke wantoestanden om dergelijke geruchten de wereld in te sturen. Maar ik ben blij dat we dit verhaal eens in de pers kunnen doen, tenslotte komt het niet erg vaak aan bod! (KA)