Kuifje in Shanghai deel 7

Ondergetekende bezocht op één dag de oudste universiteit van Shanghai, ging op theebezoek bij een gezin in de Franse Concessie, bezocht de flessenopener (het hoogste gebouw van China), de oude binnenstad, een tempel en de Yu-tuin. Ik overweeg dan ook ernstig om een aanvraag in te dienen bij het Guinnessboek voor de discipline grootstadrennen.

De universiteit is een beleefdheidsbezoek. Niks aan te zien. Het theebezoekje was wel een ervaring. In een binnenweg van de Franse Concessie, één van de oudere buurten van Shanghai, ging ik thee drinken bij een Chinees gezin. Met vier wonen ze op een relatief kleine ruimte. Schoonvader, een echtpaar en een dochter. Er word met veel ceremonieel thee gemaakt. En wat verteld. Het gezin blijkt af te stammen van iemand die 15 generaties geleden eerste minister was. Zijn portret hangt nog steeds op een ereplaats. Opa, 93 lentes, maar een stuk jonger ogend, staat centraal in het gesprek.

Hier dus gratis en voor niks de drie tips om ook zo oud te worden: Twee keer per dag wat turnoefeningen. Twintig minuten per dag je haar kammen met een houten kam. En je vooral niet druk maken. Ik scoor slecht op de drie paramaters en overweeg mijn testament maar te gaan schrijven.

Het gezin heeft het zeker beter dan de gemiddelde Chinees. Want bij hun huisje in het centrum van de stad hoort zelfs een mini-tuintje. In een buurt waar speculanten veel interesse voor hebben wil dat wat zeggen. Toch is de ruimte naar mijn aanvoelen toch beperkt naar onze normen. Maar dat die anders zijn dan hier, heb zelfs ik na een week wel door. Bij het afscheid haalt de gastheer een nieuw schrift uit de kast, pakt het uit, laat een foto nemen en vraagt om onze namen in het boek te schrijven. Met een stift die goudkleurig schrijft. Blijkbaar is het Westerse bezoek toch een erezaak en geen dagelijkse bijverdienste...

Daarna gaan we naar de Pudong, het nieuwe moderne stadsdeel. Na wat aanschuiven kunnen we het hoogste gebouw van China, en lang het hoogste ter wereld, bezoeken. Iedereen noemt het de flessenopener. De lift brengt je eerst naar de 94° verdieping, dan de 97° waar je in de onderkant van de opening wandelt en dan kan je pas naar verdieping 100. Kwestie van wat spanning in te bouwen, veronderstel ik. Uiteindelijk sta je daar dan. Op 474 meter hoogte. Het zicht valt tegen want er is wat mist. Het blijft adembenemend. Zeker omdat een Chinees met gevoel voor humor in de loopbrug op die verdieping glazen vloertegels heeft gebruikt. Misschien voel ik voor het eerst in mijn leven echt wat duizelingwekkend betekent. Na wat rondkijken suizen we terug naar beneden. Met de lift, voor de mensen met ijdele hoop. Ik neem aan dat het bij helder weer écht een belevenis is, ik ben een beetje teleurgesteld.

Dan naar de oude stad. Een fameus contrast met de wolkenkrabbers en brede wegen. Hier zie je het China zoals je het klassiek verwacht. Veel geel en rood. Ongelofelijk druk en veel lawaai. De geur van eten. Fietsers en brommers die tussen de massa laveren. Een en al winkel, maar best leuk om even door te lopen. Tenzij je begint te luisteren naar de overal gebruikte slogan. "Hiel mistel. Tsjiep. Vely Tjiep."

Midden in de drukte ligt een Taoïstische tempel. Het heeft iets herkenbaars bijbels, zo'n heiligdom omringd door handelaars... Ook in de tempel verkopen de wierookstokken goed. Bevreemdend om te zien hoe de mensen toch ingetogen bidden, met een bos wierookstokken in de hand. En de winkeltassen aan hun voeten. Ze bidden en buigen voor beelden die ik eigenlijk alleen ken als wat ook bij de Chinees bij ons om de hoek op de vensterbanken staat. Mijn gids probeert me de religie uit te leggen, maar ik was jaren geleden ook al geen uitblinker bij godsdienst. Ik zal wel altijd een halve heiden blijven. Maar voor wie het wil weten: dit is een stadstempel en er worden drie goden vereerd. Vergeef me dat ik me alleen de laatste herinner: het is een generaal die het leven liet bij de eerste Opiumoorlog tegen de Engelsen in 1842. Wat daar goddelijk aan is, ontgaat me. Maar we zijn breeddenkend.

Wat me wel aanspreekt is de Yu-tuin. De enige geconserveerde echte Chinese tuin van Shanghai. Onbegrijpelijk dat zoiets bestaat in het centrum van zo'n dolle drukke stad. De architectuur van de gebouwtjes is prachtig. Met veel mooie planten en bomen. En waterpartijtjes. Achter de inrichting van de tuin zit een ganse filosofie. Om maar een voorbeeld te geven: een pad is nooit recht. Maar wordt in steeds nieuwe hoeken gelegd. Om de ruimte groter te laten lijken. Maar ook om de mens er aan te herinneren alles steeds weer vanuit een ander standpunt te bekijken. Ik mag dan geen godsdienstwonder geweest zijn op school, blijkbaar steekt in mij toch iets van een filosoof. Want dit kan ik volgen en vind ik goed gevonden.

Het woord draak gebruik ik meestal bij een slecht geschreven artikel. Of voor een vrouw die me vreselijk irriteert. Maar deze tuin draait helemaal rond draken. En is mooi. Even lijkt het of er ook in mijn hersenen zo'n wentelend pad is gelegd dat me de dingen eens anders doet bekijken. Zelfs de dakpannen, die grijs zijn, stellen de schubben van een draak voor. Over elk detail is nagedacht. Ik bedenk dat ik dit het mooiste van de stad vind. Ik ben écht een ouderling aan het worden.

Even later is het back to reality. We zijn de rustgevende tuin nog maar net uit en we botsen in de Chinese drukte van de oude stad op een Starbucks. Na een stadsmarathon lijkt een cafeïneshot me wel wat. Om daarna tussen de tientallen winkeliers weer de weg te zoeken naar de moderne beschaving.

Shanghai by night beleef je best als Shanghai by evening want uiterlijk om 23 uur wordt de nachtverlichting gedoofd. En de beelden van de skyline van Pudong en de wolkenkrabbers in felle neonverlichting zijn echt wel uniek. Wij belandden op het dakterras van een chique hotel, veertig verdiepingen hoog. Met een lift met een glazen wand. Boven klinken de beats van popmuziek, vind je vooral buitenlanders, is de drank duur maar is het decor en het uitzicht wel prachtig. Geef toe, een terras met een jacuzzi in het midden en ligbedden, je ziet het niet elk dag. Helaas, geen dakzeermeermin die mijn avond opvrolijkt. Ik probeer in het duister wat aanvaardbare foto's te maken. En drink rustig een paar biertjes. Die heb ik meer dan verdiend, prijs ik mezelf.

Bart Timperman