Mandela: een leven in teken van verzet tegen de Apartheid

De voormalige Zuid-Afrikaanse president Nelson Mandela (94) is vandaag overleden. Hij lag sinds 8 juni in een ziekenhuis in Pretoria. Een biografie:

Wie was Nelson Mandela?

• Nelson Mandela werd geboren op 18 juli 1918 in Mvezo in de provincie Transkei in Zuid-Afrika.
• Hij behoorde tot de Aba Thembu stam van de Xhosa's.
• Hij was de zoon van een stamhoofd, kreeg les op een Britse missieschool en ging daarna rechten studeren.
• Na zijn studietijd werkte hij als advocaat in Johannesburg.
• In 1944 werd Mandela lid van de jongerentak van het African National Congres (ANC).
• Hij raakte steeds meer betrokken bij de politieke situatie in Zuid-Afrika en begon hij zich te verzetten tegen het systeem van de Apartheid met geweldloze acties.
• In 1961 verloor Mandela het vertrouwen in het geweldloze verzet en stichtte hij de 'Umkhonto we Sizwe' (Speer van de Natie), de gewapende tak van het ANC. Doel van de organisatie was het saboteren en bombarderen van overheidsinstanties die symbool stonden voor het Apartheidsregime.
• Mandela werd op 5 augustus 1962 gearresteerd. De rechtbank bevond hem tijdens het proces van 1964 uiteindelijk schuldig aan betrokkenheid bij 193 spionageactiviteiten en veroordeelde hem tot een levenslange gevangenisstraf.
• In de jaren '70 en '80 kwam er steeds meer aandacht voor zijn situatie en werd de internationale roep om zijn vrijlating steeds luider. Toch zou het nog tot 2 februari 1990 duren voordat de Zuid-Afrikaanse president F.W. de Klerk bekend maakte dat Mandela na 27 jaar gevangenschap vrijgelaten zou worden.
• Hij werd verkozen tot voorzitter van het ANC en onderhandelde met de regering over de toekomst van Zuid-Afrika.
• Van 1994 tot en met 1999 was hij de eerste zwarte president van Zuid-Afrika.
• Hij wordt beschouwd als de "vader" van Zuid-Afrika voor zijn strijd tegen de apartheid.
• Mandela wijdde 67 jaar van zijn leven aan het verzet tegen de Apartheid in Zuid-Afrika.
• In Zuid-Afrika spreekt iedereen hem aan onder het koosnaampje "Madiba", zijn stamnaam.

Voor het presidentschap

• Vanwege zijn verzet werd hij door het Zuid-Afrikaanse regime bijna 28 jaar gevangen gehouden op Robbeneiland, waar hij het symbool werd voor de wereldwijde anti-apartheidsbeweging.
• Hij kwam vrij in 1990. Ondanks zijn jarenlange gevangenschap vergaf hij zijn vroegere vijanden en spoorde hij de Zuid-Afrikanen van alle klassen aan om samen te werken en zich te verzoenen.
• Van 1991 tot 1997 was hij voorzitter van het Afrikaans Nationaal Congres (ANC).
• In 1993 won Mandela samen met toenmalig president De Klerk de Nobelprijs voor de Vrede.
• In 1994 werd hij door het volk verkozen tot president.

Na het presidentschap

• Sinds 2004 trok hij zich terug uit het publieke leven.
• Hij hield zich de laatste jaren bezig met het Nelson Mandela Kinderfonds, waarvoor hij de basis legde door tijdens de jaren van zijn presidentschap 30 procent van zijn salaris te storten.
• Met de Mandela Rhodes Foundation biedt hij jongeren beurzen aan om school te lopen.
• Zijn jarenlange gevangenschap liet sporen na. Hij liep tuberculose op en heeft sindsdien geregeld problemen met zijn longen.
• De laatste maanden groeide de bezorgdheid over zijn gezondheidstoestand. De voorbije twee jaar werd Mandela vier keer opgenomen in het ziekenhuis. Eind vorig jaar nog lag hij 18 dagen in het ziekenhuis met een longinfectie en galstenen.

Privéleven

• Mandela trouwde drie keer.
• In 1944 trouwde hij voor het eerst met Evelyn Ntoko Mase. Hij kreeg drie kinderen met haar, waarvan één op jonge leeftijd omkwam in een auto-ongeval.
• Zijn tweede echtgenote Winnie Mandela was een verwoede mensenrechtenactiviste. Met haar kreeg Mandela twee dochters. Hij scheidde in 1992 toen bleek dat ze een rol speelde bij de moord op een tiener.
• Toen Mandela 80 jaar werd trouwde hij met de 28 jaar jongere Graça Machel, die overigens de weduwe is van de ex-president van Mozambique Samora Machel.
• Op 6 januari 2005 maakte Mandela bekend dat zijn zoon Makgatho Mandela overleed aan aids. Tijdens een persconferentie drong hij aan op meer openheid over aids.

Foto: AP Mandela bij zijn vrijlating in 1990 samen met voormalige vrouw Winnie Mandela