Mau Mau slachtoffers slepen Groot-Brittannië voor de rechter

Drie bejaarde Kenianen die gevangen werden in de zogenaamde Mau Mau opstand tussen 1952 en 1960 hebben de Britse staat voor de rechter gedagvaard. Ze beweren dat ze brutaal werden gemarteld en seksueel mishandeld. Daarvoor willen ze vergoed worden.

Paulo Muoko Nzili verklaart dat hij door de koloniale ambtenaren gecastreerd werd na een arrestatie terwijl Wambuga Wa Nyingi zegt dat hij bewusteloos geslagen werd bij een incident waarbij elf anderen werden doodgeknuppeld. Jane Muthoni Mara zou onderworpen zijn aan gruwelijke seksueel geweld. Geconfronteerd met een gewapende onafhankelijkheidsbeweging, koloniale autoriteiten van Groot-Brittannië reageerden met geweld.

Het Hooggerechtshof in Groot-Brittannië gaf de groep toestemming om zich burgerlijk aansprakelijk te stellen. Dit betekent dat de overheid zich zal moeten verantwoorden op beschuldigingen van marteling, moord en aanranding op een schadevergoeding proces dit jaar.

Stortvloed aan schadeclaims

Afrikaspecialist en jurist Filip Reyntjens herinnert zich geen gevallen waarbij de gedekoloniseerden zich met een rechtszaak gekeerd hebben tegen de vroegere kolonisator. "Je hebt steeds het probleem van de verjaring. Ofwel klaag je personen aan maar dan moeten die nog in leven zijn. Of je moet het misdrijf catalogeren als een onverjaarbare misdaad maar dan moeten de daders nog in leven zijn. Een staat op zich kan je niet in zijn geheel strafrechtelijk vervolgen."

Als de rechtszaak succesvol is zou het Groot-Brittannië dwingen om officieel de minder trotse momenten van zijn recente verleden onder ogen te zien. De rechtszaak kan ook leiden tot een stortvloed aan schadeclaims van voormalige koloniën over de hele wereld.

Nederland vergoedt oude kolonie

De Nederlandse staat vergoedde onlangs een Indonesisch dorp wegens moordpartij tijdens de politionele acties. Reyntjens: "De compensatie door Nederland was niet op een uitspraak gebaseerd. Het was een geval van 'goodwill'. Italië heeft iets dergelijks ook gedaan tegenover Libië via ontwikkelingsprojecten."

Volgens Reyntjens zou je als burger een staat kunnen aanklagen maar dan geldt weer de verjaringstermijn van 30 jaar. Dat probleem stelt zich bijvoorbeeld bij de zaak van familieleden van Lumumba tegen Belgische gezagdragers.

Lisa Akinyi May