Nucleaire samoerai: helden of overdreven plichtsbesef?

Over de hele wereld gaan de beelden en verhalen van de gevaarlijke situatie in Fukushima rond. Dat de 50 mensen die in de kerncentrale achtergebleven zijn hun leven op het spel zetten, moge duidelijk zijn.

Bij de kernramp in Tsjernobyl in 1986 waren binnen drie maanden 28 mensen die op de site gewerkt hadden overleden aan de gevolgen van de blootstelling van een teveel aan radioactieve straling. Door de jaren heen zijn er nog honderdduizenden mensen als gevolg van de kernramp gestorven.

Met die kennis in hun achterhoofd zijn vijftig nucleaire werkers toch in de vuurlinie gaan staan. Zijn ze helden of is het kamikaze? Historicus en Japan-kenner Sebastian Conrad verwerpt in een interview in de Süddeutsche Zeitung de term 'kamikaze', en wijst op de sterke betrokkenheid bij het collectieve belang dat in Japan, meer dan in het individualistische Westen, bestaat.

Die betrokkenheid blijkt misschien nog het meeste uit het feit dat twintig Japanse vrijwilligers zich hebben aangemeld om de vijftig mensen te helpen die de kerncentrale van Fukushima moeten proberen te redden.

De vrouw van een van de vijftig opgeofferde mannen zei aan het Japanse televisiestation NHK dat ze wilde dat haar man "zijn best deed." Ze had een mail van hem ontvangen waarin hij uitlegde dat de zaken er slecht voorstonden en dat hij waarschijnlijk lang niet thuis zou komen. De vrouw werd niet kwaad waarom juist hij moest gaan helpen, maar droeg het lot waardig, wetende dat haar man opgeofferd zou worden om de dood van vele anderen te voorkomen.

Plichtsbesef

Om de mentaliteit van de Japanners, die het belang van de groep boven dat van het individu plaatsen, niet te veel te romantiseren, kan er nog een andere factor aangehaald worden die de moed kan verklaren. Een elitekorps is jarenlang getraind om in noodsituaties in te springen en te doen wat er te doen valt, koste wat kost.

Het gevoel van de gemeenschappelijke band die er tussen de nucleaire samoerai, zoals de vijftig nu al worden genoemd, wordt door de extreme omstandigheden enorm versterkt. Jarenlang werkten deze mensen al samen, het zijn kameraden en zij blijven loyaal aan hun werk en elkaar in hun gemeenschappelijke doel.

Tokio weigert de namen van de vijftig vrij te geven, maar het is duidelijk dat ze als helden de geschiedenis in zullen gaan.