Onderzoeksjournalisten riskeren leven in China

Ondanks de vele obstakels blijft een kleine groep Chinese onderzoeksjournalisten corruptie en andere wanpraktijken bij overheid en bedrijven blootleggen. Ze riskeren daarbij soms hun leven.

Zowel in zijn grondwet als in het Nationale Actieplan voor Mensenrechten belooft China persvrijheid en een versterking van de "legitieme rechten en belangen" van journalisten, maar in de praktijk komt daar weinig van terecht. Journalisten die de regering en invloedrijke bedrijven boos maken of in verlegenheid brengen, raken vaak hun baan kwijt. En soms zijn de gevolgen nog erger.

De meeste media in China zijn in handen van de overheid. Onderzoeksjournalistiek is daardoor zeldzaam. De regering verbiedt berichtgeving over bepaalde thema's. Zelfs nog voor verhalen worden aangeboden voor controle, doet de nieuwsorganisatie aan zelfcensuur.

De regeringscontrole op de media werd opgevoerd in de aanloop naar de Olympische Spelen in Beijing twee jaar geleden. De beperkingen zijn nog steeds van kracht, zegt Phelim Kine, Azië-onderzoeker van de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch.

"De regering zoekt voortdurend naar nieuwe manieren om de ontwikkeling van een echt vrije pers in China te ondermijnen", zegt Kine. "Ze zijn er goed in. De Chinese regering probeert haar meer dan zestig jaar oude machtsmonopolie te behouden en ze beseft goed dat mediacontrole daarbij essentieel is."

Diep graven

Maar sommige reporters zijn bereid diep te graven – soms met succes. In juli bijvoorbeeld vaardigde de politie een arrestatiebevel uit tegen Qiu Ziming, journalist van het zakenweekblad Economic Observer.

Qiu had geschreven over handel met voorkennis bij een machtig bedrijf. Qiu’s werkgevers verkondigden luid dat ze achter hun journalist stonden. Het arrestatiebevel werd ingetrokken. De politie verontschuldigde zich zelfs, iets wat zelden voorkomt.

"Wat de Chinese journalistiek zo inspirerend maakt, is dat er mensen zijn die ondanks enorme staatscensuur, ondanks het risico hun baan en inkomen en de kans op een nieuwe baan te verliezen, bereid zijn te graven naar verhalen die mensen met macht liever niet zien verschijnen", zegt Kine.

RP (IPS)