Senaatscommissie: "Advocaat moet bij politieverhoor zijn"

De Senaatscommissie Justitie keurde zopas in eerste lezing de Salduzwet goed met een alternatieve meerderheid van N-VA, CD&V, Open Vld, sp.a, MR en cdH. Die nieuwe meerderheid is een belangrijk politiek feit omdat de PS er niet bij hoort.

Door de nieuwe wet krijgt iedere verdachte bij zijn eerste verhoor door de politie en de onderzoeksrechter recht op bijstand door een advocaat. Deze zogenaamde "Salduzwet" moet van een arrest van 27 november 2008 van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg. Tot nu toe konden advocaten in België hun cliënten niet bijstaan bij het eerste verhoor. Dat zal dus veranderen.

Alle amendementen van VB en PS werden verworpen. Van de Groenen werd één amendement aanvaard. Daardoor kunnen minderjarigen in de toekomst geen afstand meer doen van hun recht op een advocaat tijdens verhoren, in tegenstelling tot meerderjarigen.

Het aanvankelijke voorstel van de alternatieve meerderheid werd grotendeels gevolgd, maar toch ook op bepaalde punten bijgespijkerd. Welke?

* Door het aanvankelijke voorstel krijgt iedereen uitdrukkelijk het recht op zwijgen, het recht om zichzelf niet te beschuldigen en het recht om een advocaat te consulteren. De politie moest in het aanvankelijke voorstel bij iedere oproep voor een verhoor vermelden over welke feiten de verdachte wordt verhoord. Maar dat moet in het goedgekeurde voorstel niet meer, omdat het bij kinderpornografie en intrafamiliaal geweld serieuze problemen kan opleveren. Hiermee wordt een suggestie van de Antwerpse procureur Herman Dams opgevolgd. Als de politie die feiten echter niet vermeldt, dan mag de persoon die ondervraagd wordt het verhoor zelf één keer uitstellen.

* Als iemand als getuige of slachtoffer wordt gehoord en het blijkt tijdens de ondervraging dat hij mogelijk een verdachte is, dan moet hij ook ingelicht worden van de rechten (op zwijgen, op consultatie van een advocaat…) die hij heeft. Dat stond niet in het aanvankelijke voorstel.

* Als een meerderjarige geen bijstand van een advocaat wil, kan dat slechts nadat hij vertrouwelijk telefonisch overleg heeft gepleegd met... de permanentiedienst van de advocaten. Hiermee wordt eigenlijk een amendement van de PS door de meerderheid geherformuleerd en in haar eigen voorstel opgenomen.

* Advocaten die tijdens het verhoor onrechtmatige druk of dwang op hun cliënt vaststellen, kunnen dat voortaan laten akteren in het proces-verbaal van het verhoor. Ook dat was niet uitdrukkelijk bepaald in het aanvankelijke voorstel.

* Volgens het aanvankelijke voorstel mocht iedereen die van zijn vrijheid wordt beroofd zelf een vertrouwenspersoon inlichten om dat te melden. In het herwerkte voorstel moet de ondervrager dat doen en bovendien kunnen procureur en onderzoeksrechter beslissen om het niét te doen als een gevaar bestaat dat bewijsmateriaal verdwijnt of dat verdachte en vertrouwenspersoon samen het gerecht zullen bedotten.

Opmerkelijk aan de stemming was dat alle 17 Commissieleden of hun vervanger aanwezig waren, wat zelden of nooit gebeurt. Opmerkelijk was bovendien dat een alternatieve meerderheid de hele stemming had voorbereid en gestuurd. Het ging om een meerderheid met sp.a, maar zonder PS, Groenen en VB. Of die meerderheid zal standhouden als het voorstel volgende week in tweede lezing wordt gestemd is onduidelijk, maar algemeen wordt verwacht van wel.

Morgen organiseert de Senaatscommissie nog hoorzittingen over de Salduzwet, maar het lijkt niet de bedoeling dat er nog veel wordt veranderd. Volgende week woensdag stemt de Commissie dan over het geheel van de wet.

JDW