Van jonge flamingant tot premier

Onder Wilfried Martens raakte België steeds meer opgedeeld in de gemeenschappen die we nu kennen. Tijdens zijn negen kabinetten viel de regering meermaals, en daarbij speelden communautaire kwesties een belangrijke rol. Een overzicht.

Martens komt voor het eerst in de nationale schijnwerpers te staan tijdens Expo 58. Als jonge flamingant schopt hij het tot voorzitter van het gelijknamige jeugdcomité dat protesteert tegen de miskenning van het Nederlands op de Wereldtentoonstelling. Het comité slaagt erin een Vlaamse dag te laten organiseren op de Expo.

De jonge Martens vecht op nog andere terreinen voor de Vlaamse zaak. Hij spreekt op de IJzerbedevaart, stapt in het bestuur van de Vlaamse Volksbeweging (VVB) en organiseert, in het kader van de taalwetten, mee de marsen op Brussel van oktober '61 en oktober '62.

Maar weinigen zien Martens op dat moment kiezen voor een politieke loopbaan bij de CVP. Een keuze voor de Volksunie lijkt logischer. Toch wordt hij in 1965 lid van de CVP-jongeren en klimt hij snel op binnen de partij. Vier jaar later wordt hij verkozen tot voorzitter van de jongerenafdeling en het "wonderbureau" met onder anderen Jean-Luc Dehaene en Miet Smet. In 1972 wordt hij uiteindelijk nationaal voorzitter van de CVP.

Gewesten

Martens wordt als partijvoorzitter vooral met communautaire dossiers geconfronteerd. De staatshervorming van 1970 had voor de oprichting van de (cultuur)gemeenschappen gezorgd en stelde de creatie van de gewesten in het vooruitzicht. In de jaren daarna blijkt dit echter heel wat voeten in de aarde te hebben. Zo struikelt de tweede regering onder leiding van CVP'er Leo Tindemans in oktober 1978 over het Egmont- en Stuyvenbergpact.

Bij de daaropvolgende verkiezingen geraakt Wilfried Martens voor de derde opeenvolgende keer sinds 1974 verkozen als Kamerlid. Na een moeilijke regeringsvorming - waarbij Martens zelfs een formatieopdracht moet teruggeven aan de koning - kan hij in april 1979 voor het eerst de eed afleggen als eerste minister. De regering Martens I is geboren maar as tijdens zijn tweede regeerperiode (1980) wordt de tweede staatshervorming gestemd door het parlement. In mei 1988 volgt tijdens de regering-Martens VIII de derde staatshervorming, die vorm geeft aan het Brussels hoofdstedelijk gewest en de gewesten en gemeenschappen meer bevoegdheden geeft.

Teken hier het online rouwregister.

Belga, Archieffoto PN