Van onze man op de Expo

Ik leer van de hotelbediende dat er speciale expo-taxi's zijn die me dichtbij de ingang mogen droppen. De Europese paviljoenen liggen gegroepeerd aan één van de vele ingangen, die kilometers uit elkaar liggen. Je kan je dus beter door een kenner laten brengen.

Even vergaat de werklust me als ik de dichte drommen mensen zie. Er is een inkom apart voor medewerkers en media. Maar ook hier is het, in een broeierige hitte, toch een half uurtje geduld oefenen. Ik leer dat een paraplu hier handig was geweest. Iets wat blijkbaar elke Chinees wel goed weet. De rijen buiten zijn een aaneenschakeling van kleurige paraplus en parasolletjes.
Ook nu weer moet ik door een metaaldetector en word ik gefouilleerd. Alles went. Ik leer dat zelfs een flesje water niet wordt toegelaten. Het is duidelijk. China wil niet dat ook maar het kleinste incident de Expo verstoort. En tegelijkertijd is zo'n scherpe beveiliging ook commercieel interessant. Elke druppel drank zal betaald zijn.

Een kwartiertje later duik ik het Belgisch paviljoen in. Waar ik meteen een goede ziel vindt die deze sukkel wil helpen. Want uitgerekend op maandagmorgen is mijn mobieltje naar de eeuwige jachtvelden getrokken. Hoogst vervelend als je op een paar duizend kilometer van huis zit. Ik kan het thuisfront en de redactie mailsgewijs laten weten dat bellen of SMS'en geen zin heeft. Nu maar hopen dat de collega's een oplossing vinden om een vervangtoestel tot in Shanghai te krijgen.

Ik woon een seminarie bij waarbij de Antwerpse diamantwereld verbroedert met de Chinese collega's. "De dikste 19 handelaars van China zijn hier. Er zijn er bij die honderden winkels hebben", vertrouwt een Antwerpenaar me toe. Een hele batterij sprekers van gouverneur over schepen tot een reeks experts doen alle moeite van de wereld om de Chinezen te overtuigen om via Antwerpen te handelen. Niet moeilijk. De Chinese markt in een snelle groeier. Na vijf maanden in 2010 hebben ze al 48% meer diamant verhandeld dat dezelfde periode in 2009. En toen was China al de VS voorbij als grootste exportmarkt voor diamant.

Dat het geen amateurs zijn in de zaal, leer ik snel. Zolang de algemene toespraken duren wordt er in de zaal geleuterd dat het niet mooi meer is. Maar als technici komen vertellen over synthetische diamant, illegale diamant, echtheidscontrole en meer van het soort dingen waar ik geen moer van begrijp, is het muisstil. En als ik nog niet zou begrepen hebben dat diamant in China echt wel iets voorstelt, dan overtuigen de vijf aanwezige nationale TV-zenders me wel.

Tussenin wordt een overeenkomst getekend tussen de Antwerpse en Chinese beurs. En op het einde krijgen alle handelaars een soortement oorkonde om hun samenwerking met Antwerpen te bekrachtigen. Telkens met applaus en een flitsmoment voor de vele fotografen in de zaal.

Na de lunch, waar ik nog eens zie welke hoeveelheden op één bord kunnen, is het netwerktijd. Ik voel aan mijn kleine teen dat de Antwerpse handelaars niet écht gerust zijn in de toekomst. Een aantal geven me gelijk. "Het enige copyright in China is het right to copy", zegt iemand. Hij is bang dat over pakweg twintig jaar de Chinezen alle expertise hebben gekopieerd en Antwerpen voor niks meer nodig hebben.

Anderen zijn optimistischer. "Kijk naar het verleden. India, Israël, Dubai. Ze hebben uiteindelijk allemaal erkend dat Antwerpen de wereldhoofdstad is. Alle wereldspelers zitten bij ons. En alle know-how."

Ik voel me andermaal de domste van de klas. Beide opvattingen lijken mij plausibel. Al blijft in mijn achterhoofd de levensles van Louis 'Stoof' zaliger spoken. De selfmade zakenman die in Herentals twee keer een bedrijf uit het niets opbouwde dat achteraf tientallen miljoenen euro's waard was, adviseerde me tien jaar geleden al om mijn kinderen Chinees te laten leren. "Zij pakken alles over. Als ze het niet gewoon pakken", was zijn simpele analyse over de Chinese economie.

Terwijl de diamantairs zaken doen, neemt deze loonslaaf bij gebrek aan koopwaar en poen, de tijd om het Belgisch paviljoen te bezoeken. Ik ben niet meteen de grootste nationalist, maar ik moet toegeven dat we er hier bijzonder goed uit komen. We hebben blijkbaar twee dingen die in China waanzinnig populair zijn: diamanten en chocolade. Geloof me maar als ik zeg dat de Chinese bezoekers bereid zijn om heel lang aan te schuiven om één, lees goed: één, praline te proeven. De winkelhoek van de chocolatiers haalt een gigantische omzet. Al vraag ik me meteen af of de modale Chinees ook weet dat chocolade smelt. Bij temperaturen als vandaag, zal er bij hun thuiskomst alleen nog maar wat gesmolten goed overblijven... Ach, wie weet denken ze dat het zo hoort. Wat ik pas echt grappig vind, zijn de pralines onder een grote glazen stolp. Bij ons is dat is zo'n eenzame praline die laatste in het doosje die niemand wil. Daar schuiven mensen aan om er watertandend naar te kijken...

Ik zie ook meteen waarom de diamantairs het zo goed doen. De belangstelling voor de pronkstukken van het diamantmuseum is écht bijzonder groot. Het befaamde diamanten ECC racket wordt aan de lopende band gefotografeerd. Ik snap nog beter waarom de Antwerpse diamantairs zo tuk zijn op goede contacten met China. Hier is geld. Veel geld. En blijkbaar ook een fascinatie voor diamant.

's Avonds mag ik op de hoogste verdieping van het Hilton mee aanschuiven voor een diner met de hoogste gasten. Ik beland aan de eretafel. Met als voorgerecht faalangst. Want ik heb geen idee hoe ik het met die eetstokjes allemaal moet gedaan krijgen. Gelukkig is er een excellent wijntje en een reeks heildronken om me wat te kalmeren. Andermaal bezingen de partners uit beide landen de grote liefde voor elkaar.

Het eten is bijzonder lekker. Naar Chinese gewoonte worden allerlei gerechten opgevoerd die in kleine porties op een draaitafel komen. Ik beperk me tot die hapjes die met stokjes eetbaar en neembaar lijken. Want hoe ik een grote scampi met stokjes moet open krijgen, is me een raadsel. Ik heb snel door dat de andere landgenoten aan tafel doen wat ik doe. Op veilig spelen en spieken hoe de Chinese gasten het aanpakken. Een goede formule, zo blijkt. Al blijft de scampi waar hij is. De kop er met twee stokjes af krijgen, lijkt me iets voor gevorderden.

Tijdens de maaltijd krijgen we continu bezoek aan de tafel. Heren en dames die zich voorstellen en naamkaartjes uitwisselen. Ik doe vrolijk mee. De gouverneur en de Antwerpse schepen aan mijn tafel zijn te beklagen. Zij moeten om de vier happen weer met een andere Chinese gast op de foto. Ik ben niet jaloers. Onbekend en lelijk zijn, heeft zo zijn voordelen.

En zo kom ik weer bij vooroordelen. De Chinezen zijn helemaal niet gesloten en naar onze normen onbeschaafd. Het contact lijkt me hartelijk en warm. En de eetcultuur verfijnd. Enkel het roken aan tafel blijkt iets te zijn wat wij na een paar jaar rookverbod helemaal niet meer begrijpen.

Maar er sneuvelt nog een vooroordeel. Ik beken dat ik tot deze morgen weinig affiniteit had met diamantairs. Geen spek voor mijn bek. En dus een wereld van rijk volk dat enkel over geld kan praten.
Ik geef graag toe dat ik genuanceerder moet denken. Ik zal me vermoedelijk nooit diamanten kunnen permitteren. En ik vind dit écht niet erg. Maar ik zag vandaag in die wereld mensen die vooral passioneel met hun vak bezig zijn. Zoals dat ook bij veel andere beroepsgroepen zo is. Hun zorg om de toekomst van hun sector heeft natuurlijk een stuk met eigenbelang te maken. Ik maak me ook wel eens zorgen over mijn sector. En dat heeft ook veel met mijn portemonnee te maken. Maar ik beluister ook een zorg die verder gaat. "Vorig jaar werd ik door de taxichauffeurs gevraagd waarom het zo stilletjes was", zegt een diamanttopper uit Antwerpen. "En ook de hotels hingen aan de bel. Jullie vergeten te gemakkelijk dat de diamant zoveel meer is dan die paar grote handelaars. Antwerpen zou niet weten wat er gebeurt als onze sector verschrompelt. Gelukkig hebben wij iets wat geen enkele andere concurrent heeft. Gezelligheid en openheid. Bij ons doen Belgen, Chinezen, Russen, Joden en Arabieren op een correcte, respectvolle en zelfs joviale manier zaken met elkaar. Dat is de rijkdom van mijn stad. Zoals de diamant ook weer rijkdom aan mijn stad geeft."

Mogelijk is er wat drank in het spel. Ik verwachtte elke moment dat de brave ziel de hit over Antwerpen van de Strangers zou aanheffen. Gelukkig doe je dat niet veertig verdiepingen hoog in de duurste zaal van een vijfsterrenhotel.

Maar de passie van de man voor zijn stad en zijn beroep is puur. En daar hou ik wel van.

Bart Timperman