Van Orshoven wil justitie helemaal naar de gemeenschappen

"Justitie moet helemaal naar de gemeenschappen worden overgeheveld, want de rechtscultuur is in Vlaanderen helemaal anders dan in Wallonië". Dat zei professor Paul Van Orshoven (gerechtelijk recht, KULeuven) zopas tijdens zijn openingsrede voor de Franqui-leerstoel in Gent.

Niet "een beetje rechts rijden"

"Die overheveling moet grondig gebeuren, niet een beetje. We kunnen niet doen als die Engelse volksvertegenwoordiger die voorstelde om ook in Engeland rechts te gaan rijden. Hij wilde eerst voorzichtig proberen door alleen de vrachtwagens rechts te laten rijden. Dat kan dus niet: alle rechtsgeschillen moeten naar de gemeenschappen".

Volgens Van Orshoven is de rechtscultuur in Vlaanderen en Wallonië helemaal anders. "We denken anders over de eenheidsrechtbank, de werklastmeting, de rol van de buurtrechter, het hoger beroep, de formalismen. Laat iedereen zelf doen wat hij denkt beter te kunnen doen".

Lilliputters

Van Orshoven viel ook uit tegen de gerechtelijke hervorming van justitieminister Annemie Turtelboom (Open Vld). Zij wil het aantal gerechtelijke arrondissmenten vergroten en herleiden van 27 tot 12. "Het was eigenlijk de bedoeling dat alle arrondissementen even groot zouden zijn in verhouding tot de bevolking. Maar op dat vlak is er een spanning van 8 tot 189% tegenover het gemiddelde. Minstens vijf van de twaalf nieuwe arrondissementen (Leuven, Namen, Nijvel, Luxemburg en Eupen) blijven lilliputters. Bovendien weigert men de rechtbanken van eerste aanleg samen te voegen met die van koophandel en de arbeidsrechtbank. Turtelboom durft die fusie niet aan omdat de PS en de syndicaten daar tegen zijn. Maar heel de wereld lacht ons uit over dit systeem".

Bemiddeling

Volgens Van Orshoven duren rechtszaken hier veel te lang. "In Noorwegen moeten alle burgerlijke rechtszaken in zes maanden afgehandeld te zijn en alle strafzaken in drie maanden. Is het leven dan zo simpel. Neveneffect van deze trage Belgische rechtspraak is dat men zoveel mogelijk zaken dan maar in de bemiddeling jaagt".

Van Orshoven viel ook uit tegen het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg. Dat Hof gaat volgens hem zijn boekje flink te buiten. Hij gaf als voorbeelden de zaak-Taxquet, waarin de Belgische volksjury's verplicht worden om te motiveren waarom ze iemand schuldig verklaren. "Wij veranderden onze wet, maar in beroep herriep Straatsburg zijn eerste arrest. De verandering was niet nodig geweest".

Zijn wij politiestaten?

Nog erger is volgens hem het Salduzarrest. Dat wil dat iedere gearresteerde verdachte bij zijn eerste verhoor een advocaat moet hebben. "Wat heeft Straatsburg hierbij bezield? Straatsburg was terecht streng voor de ontoelaatbare praktijken in Turkije, waar Salduz over gaat, maar ik wist niet dat heel Europa uit politiestaten bestond. Onze West-Europese landen vallen omver van de diversiteitsproblemen, we beginnen nauwelijks aan onze prioriteiten (achterstand, gerechtelijke hervorming, informatisering) maar ondertussen moeten we toch even finetunen".

Van Orshoven gaf ook het Grondwettelijk Hof een veeg uit de pan omdat dit Hof de Salduzrechten nog verder heeft uitgebreid, "terwijl zijn voorzitter, Marc Bossuyt toch een notoir criticus is van de machtsuitbreiding door het Europees Hof".

JDW