Vragen over veiligheid tijdens viering 50 jaar onafhankelijkheid

Een aanval van een 100-tal Enyele-rebellen tegen Mbandanka, de hoofdstad van de Congolese Evenaarsprovincie, heeft zondag nog maar eens aangetoond hoe fragiel de situatie in Congo blijft. De spectaculaire raid heeft meteen gevolgen voor de relaties van Congo met de VN maar kan ook een schaduw werpen op de viering van 50 jaar onafhankelijkheid.

Op Paaszondag zaten rond 9u45 plaatselijke tijd (10u45 in België) de kerken in Mbandaka, een stad met zowat 750.000 inwoners, vol. Uitgerekend op dat ogenblik viel een gewapende groep met een buitgemaakt binnenschip vanop de Congostroom de stad aan. Sommige bronnen hebben het over “een 30-tal opstandelingen”, anderen over een 100-tal. In een oogwenk hadden ze zich over het koloniale centrum verspreid en al schietend de amper 300 meter verder gelegen woning van de gouverneur bereikt.

Politie en leger waren totaal verrast. Pas na enkele uren konden zij de stad opnieuw onder controle krijgen. De hele dag klonken in de stad schoten. Volgens sommige bronnen hebben Congolese troepen daarbij en passant ook geplunderd.

Mogelijk was de aanval op de stad veeleer propaganda en afleiding. Vrijwel op hetzelfde ogenblik bleek immers ook een aanval tegen de luchthaven begonnen. Die werd slechts bewaakt door een handjevol Congolese militairen en één peloton Ghanese blauwhelmen.Westerse bronnen schatten de aanvallersgroep op de luchthaven op “50 à 60 man, uitgerust met kalashnikovs en wellicht enkele zwaardere mitrailleurs”.

Doden

Zeker is dat bij gevechten één Ghanese blauwhelm die zich van de stad naar de luchthaven haastte, bovenop een pantserwagen werd gedood. Een VN-waarnemer stierf aan een hartaanval, ‘enkele’ burgers werden eveneens gedood. Maandagmiddag was men nog zonder nieuws over een 10-tal Ghanese VN-militairen die op de luchthaven gestationeerd waren en wellicht in de brousse waren gevlucht. De luchthaven was volgens westerse bronnen maandagmiddag nog steeds niet onder controle van het Congolese leger.

De gouverneur van de Evenaarsprovincie, die in Kinshasa was, werd nog op Paasdag naar zijn provincie teruggevlogen maar dan wel naar de tweede stad, Gemena.

Gevolgen

De aanvallers kwamen wellicht uit de Enyele-stam die al sinds oktober in het noorden van de provincie rond Dongo in opstand is. Daarbij gingen zelfs 170.000 Congolezen op de vlucht. Hoewel de rebellie rond ‘tovenaar’ Udjani grotendeels uitgeschakeld was, leek een aantal rebellen zich teruggetrokken te hebben in de moerassen tussen de Ubangi en de Congostroom. Vraag is of zij daar de jongste tijd versterking kregen van gedeserteerde militairen en ex-mobutisten. Geweten was dat zij de voorbije maand enkele binnenschepen hadden buitgemaakt en de riviervaart onveilig maakten.

Militair stelt de aanval op zich niet veel voor, psychologisch en politiek kunnen de gevolgen wél groot zijn. Amper vorige week nog had de gouverneur aangekondigd dat de Enyele-opstand voorbij was! Met de vooral spectaculaire raid wordt vooral president Kabila minder dan drie maanden voor de viering van 50 jaar onafhankelijkheid voor schut gezet: hij blijkt niet in staat voor veiligheid te zorgen.

Dat roept meteen vragen op over het eventuele vertrek van de VN-troepen, die Kabila in principe weg wil, maar kan ook repercussies hebben op de deelname van de vele staatshoofden – met bovenal koning Albert – die op 30 juni naar Kinshasa zouden afzakken.

PVb