Rood op Rubens' schilderijen verkleurt naar zwart

De typerende vermiljoenrode verf die Pieter Paul
Rubens gebruikte, verkleurt langzaam naar zwart met daarop de vorming
van een witte korst. Dat stelden onderzoekers van de Antwerpse
universiteit vast. Het proces is volgens hen wellicht niet om te keren,
maar kan misschien worden vertraagd of gestopt.

Gaat de kunstliefhebber best nog snel even naar het vuurrode gewaad van
Johannes kijken op de Rubens' De Kruisafneming? Misschien wel,
waarschuwt de Universiteit Antwerpen. "De vermiljoenrode verf die Rubens
gebruikte, is aan het verkleuren", zegt chemieprofessor Koen
Janssens. "En dat proces is onomkeerbaar."

Chemische processen

De onderzoekers bekeken met röntgenstralenbundels wat er in
kunstwerken gebeurt. "In schilderijen zijn heel wat chemische processen
actief, die maken dat de werken er op middellange termijn wel eens
helemaal anders zouden kunnen uitzien", legt Janssens uit.

Bij Rubens' rood gaat het om een wijziging in het kwiksulfide,
waaruit vermiljoen bestaat. "Eenzelfde verkleuring zagen we al in
Romeinse fresco's. Maar in sommige van de schilderijen van Rubens en een
aantal van zijn tijdgenoten verloopt het proces veel sneller.
Misschien omdat de verfkwaliteit in de tijd van Rubens minder was. In de
eeuwen voordien hanteerden de gilden strenge kwaliteitsvoorschriften,
maar vanaf de zeventiende eeuw kalfde de gildewerking af en daarmee
ook het respect voor sommige regels."

Isoleren

Om het verkleuringsproces af te remmen, raden de onderzoekers aan
de schilderijen zo goed mogelijk te isoleren. Met vernislagen,
luchtfilteringssystemen die fijnstofdeeltjes weren, minder licht en
eventueel transparante wanden tussen de schilderijen en de
museumbezoekers.