Koolstofmonoxide: de stille moordenaar

De winter komt eraan. Kachels en branders gaan weer op volle toeren werken. Ondanks de vele waarschuwingen vallen er nog elk jaar doden door CO vergiftiging. Hoe kan je het gevaar herkennen? CO of koolstofmonoxide is een kleurloos, reukloos en smaakloos gas. Dit betekent dat je het niet kan zien, ruiken of proeven. Je kan het gas niet zonder hulpmiddelen detecteren. De omstandigheden en symptomen kunnen je wel een CO-vergiftiging doen vermoeden! Hou volgende situaties in je achterhoofd zodat je een mogelijke vergiftiging tijdig kan herkennen en gepast kan reageren.

Aan de hand van deze signalen kan je een mogelijke CO-vergiftiging herkennen. 
Verschillende personen op dezelfde plaats hebben dezelfde klachten.

Huisdieren doen vreemd: ze zoeken verse lucht op, vogels vallen van hun stokje.

Klachten komen enkel voor op bepaalde tijdstippen of activiteiten, bijv. na nemen van douche.

Klachten verdwijnen na het verlaten van een specifieke ruimte.

Gele vlammen in plaats van blauwe. De vlammen van toestellen op aardgas, butaan, propaan of mazout zijn normaal blauw. Gele vlammen kunnen een signaal zijn van slechte verbranding.

Roetafzetting op wanden en rond geisers.

Abnormaal hoge vochtigheid in huis. Dit kan wijzen op de aanwezigheid van verbrandingsgassen en dus een risico op CO. Dit merk je door condens op de ramen of schoorsteenwand, loskomend behangpapier en afschilferende verf.

De geur van verbranding. Dit is een signaal dat er verbrandingsgassen in de kamer aanwezig zijn en dus een risico op CO. 

Een acute vergiftiging treedt op als het lichaam aan een zeer hoge concentratie CO wordt blootgesteld. In erge gevallen kan een onmiddellijke ademhalingsstilstand optreden. De verschillende stadia zijn : zwakte; problemen om zich voort te bewegen; verwardheid; bewusteloosheid; braken; coma; dood. Een chronische vergiftiging wordt gekenmerkt door volgende symptomen : hoofdpijn; duizeligheid; misselijkheid; braakneigingen; aanhoudende vermoeidheid Dit zijn vage algemene klachten. Zij kunnen bijv. verward worden met een opkomende griep. Hierdoor wordt er niet dadelijk aan CO-vergiftiging gedacht. 

Dit is de eerste hulp die je kan bieden: Open ramen en deuren voor voldoende ventilatie.  Schakel zo mogelijk de vermoedelijke bron uit (bijv. een gassgeiser in de badkamer).  Evacueer het slachtoffer naar de frisse lucht en controleer daarna onmiddellijk zijn toestand.  Laat de hulpdiensten (112) alarmeren. Maar zorg wel voor je eigen veiligheid.

Veiligheid boven alles! Je eerste taak is ervoor te zorgen dat de situatie veilig is en er niet nog meer slachtoffers vallen. Zet je eigen leven nooit op het spel bij het benaderen van een slachtoffer met een vermoedelijke CO-vergiftiging! Je loopt namelijk zelf het risico om een vergiftiging op te lopen. Neem eerst maatregelen om de veiligheid te garanderen en ga daarna naar het slachtoffer als de situatie het toelaat. Alarmeer onmiddellijk de hulpdiensten als je de gevaren niet zelf kan uitschakelen of als het gevaar te groot is bijv. wanneer het slachtoffer in een kelder ligt.  Wacht op een veilige afstand tot deze arriveren. Opgelet! Een (natte) zakdoek voor je mond houden, biedt geen enkele bescherming tegen de inademing van CO. Zelfs een gasmasker doet dit niet, tenzij het voorzien is van een speciale filter. 

Neem maatregelen om de veiligheid te verhogen. Open ramen en deuren voor voldoende ventilatie. Schakel indien mogelijk de vermoedelijke bron uit (bijv. een gasgeiser in de badkamer).Schakel omstaanders in. Vraag hen om de hulpdiensten te alarmeren en informatie te verzamelen over het slachtoffer. Geef concrete opdrachten en vraag altijd om verslag uit te brengen, zo weet je zeker dat wat je gevraagd hebt, ook gebeurd is. Voer een noodevacuatie uit als dit noodzakelijk is (bijv. wanneer de veiligheid van de situatie niet gewaarborgd kan worden). Maak ruimte rond het slachtoffer, op die manier krijgt hij voldoende frisse lucht. Laat ons in elk geval hopen dat je deze tips nooit nodig hebt. (JD)