De geschiedenis van de auto in 60 delen: Ford T

Gebouwd in de Verenigde Staten, 1908, cilinderinhoud 2.9 liter, 20pk

In de automobielindustrie zijn er geen andere grote figuren over wie al bij hun leven zo veel legenden in omloop waren als Henry Ford. Zijn meest beroemde product, het T-model dat in Amerika de bijnaam Tin Lizzy kreeg, heeft 50 jaar lang het productierecord gehouden. De T-Ford mocht dan wel het onderwerp van talloze ironische liedjes, grappen en filmgags zijn, maar het was wel de auto die Amerika mobiel heeft gemaakt.

Henry Ford was al op jonge leeftijd een knutselaar en op zijn twintigste ontwikkelde hij zijn eerste stoomtractor. Na een intermezzo bij de Edison Corporation en met een eigen onderneming, de Detroit Automobile Company (die overigens niet van grond raakte), probeerde Ford het eens met een racewagen, in de hoop zo de aandacht op zich te vestigen. Zijn eerste zege bereikte hij met een ontwerp dat een motor die slechts twee cilinders had, maar met een inhoud van maar liefst 8,8 liter. Deze krachtbron leverde bij 900 omwentelingen per minuut 26pk.

Op zijn veertigste vond Henry Ford dan de geldschieters die hij nodig had om zijn ideeën uit te werken. In 1903 richtte hij in Detroit de Ford Motor Company op. Al op jonge leeftijd had bedrijvige Henry met het idee rondgelopen een robuuste, eenvoudig te besturen ‘auto voor iedereen’ te bouwen. In 1906 presenteerde Ford zijn ‘N-model’, de voorloper van de Tin Lizzy. De T kwam in 1908 op de markt en bleef tot 1927 het enig verkrijgbare Ford-model. In totaal werden er maar liefst 15.007.033 stuks van geproduceerd. Met de 20pk motor van 2.9 liter was de T-Ford het werkpaard van de Verenigde Staten, dat op de nog schaarse asfaltwegen een snelheid van 70 km/u haalde.

Dan nog wat over de kleur. De legendarische woorden van Henry Ford waren: “Je kunt hem in alle kleuren kopen, zolang het maar zwart is”. Tot 1914 kon de T-Ford in allerlei kleuren aangekocht worden. Toen ontdekte men bij Ford dat zwart het snelst droogde en omdat de productie moest vooruit gaan, was de Tin Lizzy vanaf dan enkel in zwart verkrijgbaar. Toen men na verloop van tijd bij Ford merkte dat de vraag naar de auto minder werd, besloot men hem terug in meerdere kleuren te gaan leveren.

Rijden met zo’n oude Ford, hoe is dat nu?

Wel, de weg op met een Ford T is een avontuur op zich. Net als in een hedendaagse auto, vind je ook in de T drie pedalen. Maar dat zijn geen ontkoppeling, rem en gas zoals we gewend zijn. Met het linkerpedaal verander je namelijk van versnelling, het middelste pedaal dient om in achteruit te schakelen en het rechterpedaal is een rem die werkt op de transmissie. Gas geven doe je met een hendel met de hand. Aan de rechterkant van het stuur vind je een pook om de transmissie in de achterbrug te wijzigen, ontkoppelen hoeft bij de Ford T niet.

Als je het linkerpedaal indrukt, vertrek je in de laagste versnelling. In de hoogste versnelling, met datzelfde pedaal naar boven dus, bereikt de wagen zijn topsnelheid van een slordige 70km/u. Dat is echter niet hetzelfde als 70 rijden met een moderne wagen, en stoppen wanneer je zo snel rijdt is niet evident. Remmen doet de T-Ford namelijk enkel op de achterwielen, die overigens nogal smal zijn. Tijdens het remmen op een oneffen weg durven de achterwielen dus wel eens te blokkeren, met een ‘uitslaande kont’ als gevolg.

Het onderhoud aan de Ford T is vrij eenvoudig en goedkoop. De meeste onderdelen zijn immers nog te krijgen of gemakkelijk na te maken. Olie wisselen moet wel vrij frequent gebeuren: elke 1.500 kilometer.

Aangezien de Ford T in zo’n grote aantallen werd geproduceerd, is hij ook deze dagen niet echt zeldzaam, en vele exemplaren werden dan ook omgebouwd tot roadster of hot rod. Vaak kregen die dan een modernere, krachtigere motor en aangepaste remmen. (SL)

Klik hier voor foto’s van de Fordfabrieken van weleer, Henry Ford en de T-Ford in al zijn uitvoeringen.