De geschiedenis van de auto in 60 delen: Stoewer LT 4 (1910)

Duitsland, viercilinder met een inhoud van 1,556 liter, 18pk

Het eerste motorvoertuig dat bij de firma Stoewer in Stettin werd gebouwd, was een driewieler met De Dion Bouton-motor. Even een stukje aardrijkskunde tussendoor: de stad Stettin bestaat niet meer. Dat heet nu Szczecin en ligt in Polen in de plaats van Duitsland. Dat heeft iets te maken met een oorlog die Duitsland verloor en daardoor een stukje land moest afgeven.

Enfin, terug naar het Duitse Stettin van de vorige eeuw nu. Daar bouwden de broers Bernhard en Emil Stoewer dus een driewieler in de fietsen- en naaimachinefabriek van hun vader. Ook erna bouwden zij nog verschillende drie- en vierwielers die telkens uitgerust werden met motoren van De Dion-Bouton.

In 1902 introduceerden zij hun eerste volledig zelfgebouwde auto, een zogenaamd tonneau model. Het voertuig was voorzien van een viercilindermotor, wat meteen een primeur was voor Duitsland. Het origineel had 14pk. Bernhard Stoewer had uiteraard ook zelf een Stoewer. Van zijn eigenste exemplaar voerde hij de motor op tot 40pk en in december 1903 reed hij ermee van Stettin naar Parijs. Stettin en Parijs lagen zo’n 1.300 kilometer van elkaar (nu kan de rit wat korter, maar het wegennet was toen nog niet hetzelfde als nu) en dit was dus een hele prestatie. Zeker wanneer je rekening houdt met het feit dat garages en benzinepompen in die tijd nog zo goed als niet bestonden. Daarbij komt nog dat het in december 1903 redelijk koud was en zaken als een autoverwarming en antivries nog niet bestonden.

De productie van personenwagens ontwikkelde zich bij Stoewer voorspoedig, want de wagen had zijn betrouwbaarheid bewezen en bovendien stelden kopers het erg op prijs dat de wagen, naar de normen van toen, erg vlot oogde. De gebroeders Stoewer bouwden niet enkel auto’s, maar ook vrachtwagens en bussen.

In 1906 toonde de firma Stoewer de eerste Duitse zescilinder op de Automobilausstellung van Berlijn. Elders in Europa, voornamelijk in Frankrijk en Nederland, had men reeds geëxperimenteerd met zescilinders, maar waren de resultaten niet om over naar huis te schrijven. De zescilinder van Stoewer, de ‘P6’, had een cilinderinhoud van 8.882cc en leverde 60pk. Opmerkelijk aan deze wagen was de druksmering met behulp van een tandwielpomp, en ook de combinatie van de accu en de hoogspanningsmagneetontsteking, met twee bougies per cilinder. De ‘P6’ werd tot 1911 geproduceerd.

In 1910 begon men met de productie van een iets goedkopere viercilinder: de LT4. Die werd meteen een groot commercieel succes.

Ook in de jaren twintig onderscheidden de auto’s van Stoewer zich op grond van hun geavanceerde techniek en prestaties. Zo was er de Type D7, uitgerust met een zescilinder van maar liefst elf liter. Het was met zijn 120pk toen zelfs de sterkste auto die in Duitsland werd geproduceerd. De auto’s van Stoewer hadden hun reputatie niet enkel te danken aan de prestaties die zij in het normale verkeer leverden, maar ook aan hun successen in de autosport. Zowel in eigen land als daarbuiten behaalden zij trouwens die successen.

Toen verslechterde de economische toestand en de verkoop van grotere en duurdere auto’s ging sterk achteruit. In 1932 werd de firma Stoewer eigendom van stad Stettin. Er werden nog wel een aantal nieuwe auto’s gebouwd, zoals de Greif (arend) met een motor van 3.6 liter, en de door Tatra in licentie gebouwde Greif Junior met een luchtgekoelde viercilinder boxermotor, maar ze werden geen commerciële successen. Gedurende de Tweede Wereldoorlog schakelde de fabriek over op het maken van legervoertuigen. Na de Tweede Wereldoorlog lag de fabriek dus plots in Polen, maar niet voor lang. De Russen ontmantelden namelijk de fabriek en namen die mee naar Rusland.

Klik hier voor foto’s van diverse Stoewerwagens.

Klik hier voor een overzicht van deze reeks ‘De geschiedenis van de auto in 60 delen’.