Magna en Opel: a deal that stinks

Discussies over de redding van Opel bleven tot nog toe beperkt tot overwegingen over de verdeling van het aantal te verdwijnen arbeidsplaatsen en pogingen om zoveel mogelijk fabrieken open te houden. Sinds het kunstmatig overeind houden van vijf virtueel failliete autobouwers tijdens de jaren '80 (Renault, British Leyland, NedCar, Seat en Alfa Romeo) worstelt de Europese auto-industrie met een verlammend overschot aan capaciteit in een stagnerende markt, zonder enig uitzicht op uitvoer naar wereldmarkten die voor groei vatbaar zijn.

De Europese markt is per definitie een verdringingsmarkt: verhoging van marktaandeel of overeind houden van niet-competitieve bedrijven kan enkel op kosten van de concurrentie. Mogelijke negatieve effecten van het overeind houden van Opel op de rest van de Europese auto-industrie zijn niet of nauwelijks aan de orde geweest.

A deal that stinks
Met uitzondering van een scherp artikel in The Economist: A deal that stinks –Just say “Nein”. Het gezaghebbende tijdschrift beoordeelt het Duitse voorstel "op het gebied van industriële logica, het slechtste van alle op tafel liggende opties. Met grote waarschijnlijkheid dat, in geval van faling, de gulle leningen nooit zullen worden terugbetaald".

Firewall
Magna-eigenaar Frank Stronach heeft voor dat geval een firewall voorzien, die de Magna onderdelen- en componentenafdeling scheidt van het project New Opel. Hij wil verontruste Magna-klanten zo geruststellen over mogelijke technologietransfers naar New Opel.

In geval van nood kan Stronach echter ook activa van New Opel verhuizen naar Magna. Dat zou niet de eerste keer zijn. Op dit ogenblik loopt in de Verenigde Staten een proces tegen Frank Stronach voor vermoedelijk frauduleus overhevelen van 125 miljoen dollar aan activa van Magna Entertainment Cy (MEC) naar andere bedrijven die Stronach controleert.

In maart 2009 vroeg Magna Entertainment Cy het faillissement aan. Volgens gedupeerde, achtergestelde schuldeisers "werd MEC kunstmatig overeind gehouden met leningen waarvan Stronach wist dat ze niet konden worden terugbetaald". Het verzoek van Stronach om de klacht te seponeren, werd twee weken geleden door de rechter afgewezen. Een vergelijking met New Opel dringt zich op.

Hobbyprojecten
MEC is Stronachs hobbyproject met investeringen in golfterreinen, paarden en renbanen. Met slechts 5 procent van de gewone Magna-aandelen maar 67 procent van de stemgerechtigde aandelen, kan Stronach zijn hobby-investeringen doordrukken. In vele gevallen tot ongenoegen van de aandeelhouders. Een overname van Opel is blijkbaar Stronachs nieuwste hobby, deze keer op kosten van de Duitse belastingbetaler.

Faillissement
Met 4,5 miljard euro aan staatswaarborg wil het Magna/Sberbank-consortium het verlieslatende Opel overeind houden. 1,5 miljard euro is al opgebruikt om het insolvente bedrijf sinds begin van dit jaar uit een faillissement te houden. Rond 2 miljard euro moet worden voorzien als ontslagvergoedingen voor 10.500 werknemers.

GM Europe lijdt een structureel jaarlijks verlies van ongeveer 1 miljard euro. Zelfs met de afgesproken jaarlijkse inspanningen van 265 miljoen euro van de werknemers, is de kas eind 2010 of begin 2011 leeg. Dat is zonder de opstart van de Russische Astra-productie, inclusief het verlies van Europese werkplaatsen voor 40.000 Astra's die nu nog jaarlijks naar Rusland uitgevoerd worden.

Met een eigen vermogen van nauwelijks 500 miljoen euro dreigt tegen die tijd het faillissement. Dat is de mening van de twee door de Duitse overheid aangestelde bestuursleden van de Truehand, het fonds waardoor Opel tijdelijk beheerd wordt. Tenzij het Duitse handelsrecht in die zin wordt gewijzigd. Wat Magna niet belet de Engelse vakbonden behoud van werkgelegenheid na 2016 te garanderen. In feite betaalt de Duitse overheid als een soort van nieuwe Wiedergutmachung de Antwerpse ontslagvergoedingen.

Concorde Fallacy
Concorde Fallacy, naar het gelijknamige supersonische vliegtuig, is een benaming die wel eens wordt gebruikt voor industriële projecten die zonder enige kans op succes toch een eigen leven blijven leiden. British Leyland werd met gelijkaardige palliatieve zorgen en vele miljarden Engelse ponden bijna vijftien jaar overeind gehouden. De restanten werden uiteindelijk door de Chinezen opgeruimd.

Een voorspelbaar scenario dat wordt bevestigd door de ernstige twijfels van experten van PriceWa-terhouseCoopers over de haalbaarheid van het Magna/Sberbank-project.

Vierde poging
New Opel wordt de vierde poging om Opel te herstructureren sinds het totaal mislukte Olympia-plan in 2001. Tijdens de periode 2001-2008 hebben nog drie achtereenvolgende projecten in totaal 2,38 miljard euro gekost aan ontslagvergoedingen, buitengewone afschrijvingen, enzovoort.

Zonder enig positief effect op de financiële resultaten en aanhoudend verlies van marktaandeel. In hoofdzaak komt dat op rekening van het "gedeelde leed"-principe dat de vakbond voorschrijft: het spreiden van de ontslagen over zoveel mogelijk fabrieken. Zonder sluitingen, zonder oplossing voor de ware oorzaak van de verliezen: te hoge vaste kosten. Wat uiteindelijk ook deze keer tot mislukking moet leiden. Voorstellen voor een sector-in-crisis naar het voorbeeld van de staalcrisis lijken in dit geval niet mogelijk.

Modellenpolitiek
Vakbonden wijzen naar de gefaalde modelstrategie van het Amerikaanse moederhuis als verklaring voor Opels teloorgang. Volgens IG Metall-chef Berthold modellen "met de luchtweerstand van een schuurdeur en het gewicht van een minipantserwagen".

Voor het ontwerp, de ontwikkeling en het in productie nemen van een nieuw model zijn ongeveer zes jaar nodig. Tot 2015 mogen op dat gebied geen diepgaande wijzigingen worden verwacht. Na de introductie van nieuwe, meer inspirerende modellen kan met de verbetering van Opels vanille- en hosentrager-imago worden gestart.

Zulke revalidatieprocessen zijn niet nieuw: bij Audi, Skoda en Seat werden die processen na de overname door Volkswagen na ongeveer vijftien jaar succesvol afgerond in wat toen nog een gezonde, Europese groeimarkt kon worden genoemd.

Frustrerend
Duitse staatssteun is in feite een garantie voor behoud van Duitse fabrieken, zoals de geplande verhuis van de productie van de Corsa driedeurs van het Spaanse Saragoza naar Eisenach. Dat is bijzonder frustrerend voor Spaanse Opel-arbeiders die steeds opnieuw te horen krijgen dat hun lage loonkost (24,05 euro) de beste garantie is voor behoud van werkgelegenheid. In Eisenach bedraagt de loonkost 44,50 euro.

Vic Heylen werkt voor het Flander's Centre for Automotive Research (FCAR), een onafhankelijk, academisch ondersteund kenniscentrum voor de automobielindustrie.