Retro: 75 jaar Citroën IJzer

Vraag een Brusselaar naar het IJzerplein en de kans is klein dat je een antwoord krijgt, maar het Citroën-gebouw dat kent iedereen. Het vormt al 75 jaar één van de architecturale bijzonderheden van de hoofdstad.

Maurice Ravazé, de hoofdarchitect van Citroën, kwam in 1931 naar Brussel om een geschikt terrein te vinden voor een nieuwe Citroën-garage. Het oog van de Parijzenaar viel op een grond langs het IJzerplein. In 1933 en 1934 verrees daar één van de grootste autoverkoop- en herstelplaatsen van Europa met een showroom naar Amerikaans model en een kantoorvleugel.

Het gebouw is van de hand van architect Alexis Dumont, die geholpen werd door zijn collega Marcel Van Goethem. Alexis Dumont - zoon van architect Albert Dumont - ontwierp in Brussel een aantal art-decogebouwen zoals de School voor Kunsten en Ambachten (1926-1933), de Shell Building (1931-1934) en de Ravensteengalerij (1954-1958).

Het complex aan het IJzerplein bestaat uit twee aangrenzende gebouwen die zich uitstrekken over 16.500 m² en bijna een volledige woonblok innemen. De toonzaal geeft uit op de hoek van het IJzerplein en de Willebroekkaai en is 17 op 76 meter groot. Het is een imposante vitrine. IJzer en glas zijn de enige bouwmaterialen die Dumont en Van Goethem gebruikten.

Een centrale, stalen hangbrug van 12 meter breed verbindt de toonzaal met het garagegedeelte. Dat meet 102 op 130 meter en omvat de werkplaatsen, magazijnen om onderdelen op te slaan, een pompstation en kantoren. Het grenst aan de Akenkaai, de Willebroekkaai en de Ruimingskaai.

Citroën IJzer heeft in zijn geschiedenis behoorlijk wat schade opgelopen. Van 1940 tot 1944 eiste het Duitse leger de garage op. Daarna werd het complex gebruikt door de Engelse troepen. De geallieerden verlieten het gebouw in 1946 in een povere staat. Twee jaar lang hadden pantservoertuigen regelmatig over de marmeren vloeren van de toonzaal gerold. Het opblazen van de nabijgelegen Sainctelettebrug had de garage ook beschadigd. In 1947 opende Citroën IJzer opnieuw zijn deuren.

Elf jaar later vond in Brussel de Wereldtentoonstelling plaats. Om de verkeersdrukte te beheersen, werd een voorlopig viaduct aangelegd aan de Leopold II-laan, de bekende Belgische primeur van de stadsautosnelweg op pijlers. Het viaduct verpestte het uitzicht op de Citroën-garage. In 1984 werd het gedrocht afgebroken om vervolgens verscheept te worden naar Bangkok waar ze nog altijd dienst doet als Thai-Belgian Bridge.

[Foto credit]

Pas in 1959 herstelde Citroën de oorlogsschade aan de toonzaal. Het interieur werd grondig gewijzigd door de bouw van een interne structuur uit staal om wagens op vijf verdiepingen te stockeren.

De laatste opfrisbeurt dateert van eind 2005. Zowel de voorgevel van de showroom als de ingang van de werkplaats werden toen in het wit geschilderd. Spots verlichten nu alle stalen pijlers die het gebouw ondersteunen en benadrukken bij valavond de enorme omvang van de showroom en de avant-gardistische stijl van zijn architectuur.

Het Citroën-gebouw biedt vandaag onderdak aan de Belgische importeur en het verkooppunt Citroën IJzer. Afgelopen zondag werd de negentigste verjaardag van het merk er gevierd met een parade van negentig Citroëns.