Retro: het ontstaan van de Volkswagen Kever

In de moeilijke economische omstandigheden speelden auto-ontwerpers in de jaren '30 steeds vaker met de idee van een voordelige auto voor een brede laag van de bevolking. Onder hen ook Ferdinand Porsche, die in zijn carrière tot dan niet minder dan zeven compacte en kleine wagens ontworpen had voor verschillende merken. In 1933 ontwerpt hij de Volkswagen, die hij op 17 januari 1934 aan het rijksministerie voor verkeer voorstelt.

Het concept uit het ontwerpbureau van Porsche weet de toenmalige politieke leiders (Hitler & co) te overtuigen. Vijf maanden later krijgt Porsche GmbH van het Reichsverband der Automobilindustrie (RDA, de federatie van Duitse automobielconstructeurs) op initiatief van de rijksregering, de opdracht om de wagen te ontwikkelen.

Hoewel aanvankelijk slechts één Volkswagen-prototype zou gebouwd worden, breidt het RDA op 7 december 1934 het contract uit tot drie wagens, die in de garage van Ferdinand Porsches privéwoning gebouwd zouden worden. Bijna dag op dag een jaar na de officiële opdracht is het eerste prototype van de Volkswagen, de V1 (V = Versuchswagen of testwagen) rijklaar.

Op 3 juli 1935 stelt Ferdinand Porsche zijn berline voor aan de technische commissie van het RDA. De tweede testwagen, een cabriolet met de naam V2, gaat op 22 december 1935 de weg op. In februari 1936 begon Porsche met de constructie van nog drie Volkswagen-prototypes (V3 genaamd).

Maar vanuit de RDA komt er steeds meer weerstand tegen het project. Ze zien in dat de Volkswagen met zijn platform met een centrale halve buis, ophanging met torsieveren en de achterin geplaatste viercilinderboxermotor met luchtkoeling uitgroeit tot een te duchten concurrent voor bestaande wagens. In 1937 bouwt het toenmalige Daimler-Benz AG een extra serie van dertig prototypes (VW30) die uitvoerig getest worden. Op basis van de testbevindingen worden later nog eens 44 prototypes gebouwd (VW38).

In tegenstelling tot het oorspronkelijke plan om de Volkswagen door verschillende Duitse autoconstructeurs samen te laten produceren, beslist de rijksregering op 4 juli 1936 om een aparte Volkswagen-fabriek te bouwen. Op 28 mei 1937 wordt de Gesellschaft zur Vorbereitung des Deutschen Volkswagens mbH of kortweg Gezuvor, opgericht.

Als één van de drie directeurs van Gezuvor krijgt Ferdinand Porsche officieel de opdracht voor de technische ontwikkeling en de planning van de toekomstige productiesite, waarvan de bouw in mei 1938 van start gaat in Fallersleben, het huidige Wolfsburg. Tijdens twee studiereizen naar de Verenigde Staten van Amerika verwerft Ferdinand Porsche de nieuwste inzichten op het vlak van moderne autoconstructie (dank u, Ford).

De prototypes evolueren zodanig dat de VW38 uit de tweede helft van 1938 nauwelijks nog van de later in serie geproduceerde wagens verschilt. Door een wekelijkse aanbetaling van vijf Reichsmark (RM) kunnen potentiële kopers vanaf dat moment sparen voor de Volkswagen, die in het kader van de Kraft durch Freude-strategie van het Derde Rijk inmiddels tot KdF-wagen omgedoopt is.

Met een uiterst lage verkoopprijs van 990 RM moet de Volkswagen voor iedereen betaalbaar zijn. De oorlog komt echter roet in het eten gooien. Geen van de circa 340.000 spaarders bereikt ooit zijn spaardoel en er wordt geen enkele Volkswagen aan particuliere klanten geleverd.

Bij het begin van de Tweede Wereldoorlog waren er slechts een handvol Volkswagens gebouwd en er wordt overgeschakeld op productie van militaire voertuigen. Van de deels met vierwielaandrijving uitgeruste Kübel-, Schwimm- en Kommandeurwagen zullen tot het einde van de oorlog meer dan 60.000 exemplaren geproduceerd worden.

In april 1945 werd het toenmalige Wolfsburg overmeesterd door de Amerikanen en onder Brits bewind geplaatst. De Brit Major Ivan Hirst kon het Britse leger overtuigen om de fabriek niet te gebruiken voor militair onderhoud maar voor de productie van de Volkswagen. In de zomer van 1945
gaat de serieproductie van de Kever eindelijk van start in Wolfsburg. De eerste honderden exemplaren gingen naar personeel van de geallieerden en naar de Duitse post.

De rest is geschiedenis. De Kever ontpopt zich wereldwijd tot een succesnummer. Pas in juli 2003 loopt in Mexico de laatste nieuw gebouwde Kever van de band. Met 21,5 miljoen exemplaren is de Kever de op één na meest gebouwde wagen ter wereld. Alleen de Toyota Corolla doet beter.